Rəhbərlik işçilərin uğurlarını deyil, AI-ın rolunu ön plana çıxarır

Süni intellektdən (AI) istifadə şirkətlərdə məhsuldarlığı artırsa da, işçilər üçün gözlənilməz problem yaradıb. Bir çox əməkdaş bildirir ki, rəhbərlik onların uğurlarını deyil, süni intellekt alətlərini ön plana çıxarır. Nəticədə isə işçilər daha aşağı performans qiymətləndirməsi alır, maaş artımı və vəzifə yüksəlişi gecikir.

Valyuta.az xəbər verir ki, Nyu-Yorkda səhiyyə analitiki kimi çalışan Obri (Aubrey) bu ilin əvvəlində istehsal prosesini sürətləndirən yeni layihə hazırlayıb. O, layihədə süni intellektdən yalnız məhdud şəkildə istifadə etsə də, rəhbəri təqdimatda əsas uğurun AI-a məxsus kimi görüb.

Obri bildirib ki, layihə üzərində bir ildən çox çalışmasına baxmayaraq, rəhbəri bütün bu zəhmətin süni intellektin hesabına başa gəldiyini vurğulayıb. Bir neçə həftə sonra isə o, gözlədiyindən aşağı illik qiymətləndirmə alıb. Sonradan rəhbəri həmin hadisənin qərara təsir etdiyini etiraf edib.

Bənzər vəziyyət Hindistanda fəaliyyət göstərən "Fortune 500" siyahısında yer alan texnologiya şirkətlərindən birinin proqramçısı Dipakın (Deepak) da başına gəlib. O bildirib ki, kod yazarkən istifadə etdiyi AI alətlərini şəffaflıq naminə qeyd etsə də, rəhbərlik zamanla onun uğurlarını yalnız süni intellektlə əlaqələndirməyə başlayıb. Onun fikrincə, bu yanaşma gözlədiyi vəzifə artımının gecikməsinə səbəb olub.

AI-dan istifadəni açıqlamaq işçinin dəyərini azaldır

Şimali-Şərq Universitetinin (Northeastern University) professoru Kristof Ridlin (Christoph Riedl) rəhbərliyi ilə aparılan meta-analiz də bu narahatlığı təsdiqləyir.

13 fərqli tədqiqatın nəticələrinə əsasən, rəhbərlər əməkdaşların AI-dan istifadə etdiyini öyrəndikdə, onların layihəyə verdiyi real töhfəni daha aşağı qiymətləndirirlər. Əksər hallarda rəhbərlər əsas işi süni intellektin gördüyünü düşünürlər.

Professorun sözlərinə görə, bu "AI cəriməsi"ndən yayınmağın yollarından biri işçinin layihədə hansı hissələri özü icra etdiyini dəqiq şəkildə izah etməsidir.

Məqalədə qeyd olunur ki, artıq bir çox şirkət əməkdaşların AI alətlərindən istifadəsini xüsusi göstəricilər – "token" statistikası vasitəsilə izləyir. Bu üsul işçinin çatbotdan nə qədər istifadə etdiyini göstərsə də, süni intellektin layihəyə real töhfəsini müəyyənləşdirmir.

Bu səbəbdən bəzi şirkətlər yeni yanaşmalar tətbiq etməyə başlayıb. Məsələn, "IBM" süni intellektlə insan əməyinin payını ayrıca göstərən "AI Attribution Toolkit" adlı alət hazırlayıb. Sistem AI-nın hansı hissəni yaratdığını, hansı məqamların insan tərəfindən yoxlanıldığını və yekun nəticədə insanın rolunu ayrıca göstərməyə imkan verir.

"Tərif AI-a, məsuliyyət işçiyə qalır"

Məqalədə vurğulanır ki, işçiləri narahat edən əsas məqamlardan biri də "AI" səhv etdikdə məsuliyyətin yenə onların üzərində qalmasıdır.

Dipak bildirib ki, uğurlu nəticələr süni intellektin adına yazılır, lakin AI-ın buraxdığı səhvlərə görə cavabdeh yenə də əməkdaş olur.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, şirkətlər əməkdaşların "AI" bacarıqlarını cəzalandırmaq əvəzinə, bunu inkişaf etdirilməsi vacib olan peşəkar kompetensiya kimi qiymətləndirməlidirlər. Əks halda, işçilər ya süni intellektdən istifadəni gizlədəcək, ya da ondan ümumiyyətlə yararlanmaqdan çəkinəcəklər.

Sərvanə Rəmixanova