Startap seçərkən təsisçilərin verməli olduğu 4 əsas sual

Startap qurucuları üçün biznesin harada yaradılacağı və inkişaf etdiriləcəyi ən vacib qərarlardan biridir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, startap ekosistemini seçərkən təkcə investorların sayı və ya akselerasiya proqramları deyil, həmin mühitin real imkanları da nəzərə alınmalıdır.

Onların fikrincə, uğurlu ekosistem çoxsaylı iştirakçılara sahib olması ilə deyil, bu iştirakçıların bir-biri ilə nə dərəcədə effektiv əməkdaşlıq etməsi ilə fərqlənir. Universitetlər, investorlar, iri şirkətlər, dövlət qurumları, mentorlar və sahibkarlar sadəcə eyni mühitdə fəaliyyət göstərməməli, startapların real problemləri həll etməsinə və bazara çıxmasına dəstək verməlidirlər.

Valyuta.az xəbər verir ki, mütəxəssislər startap təsisçilərinə ekosistemi qiymətləndirərkən aşağıdakı 4 suala cavab axtarmağı tövsiyə edirlər.

1. Startap ekosistem əlaqələri real nəticəyə çevirə bilirmi?

Bu gün dünyanın əksər startap mərkəzlərində pitch təlimləri, biznes modeli üzrə seminarlar, kovorkinq məkanları və şəbəkələşmə tədbirləri təşkil olunur. Lakin bunlar artıq bir çox ekosistem üçün standart xidmətlər hesab edilir.

Əsas fərq isə qurulan əlaqələrin konkret nəticələrə çevrilməsindədir. Güclü ekosistem təsisçini yalnız müxtəlif insanlarla tanış etmir, onu potensial müştərilər, investorlar, pilot layihələr və sahə üzrə mütəxəssislərlə əlaqələndirərək biznesin növbəti mərhələsinə keçməsinə kömək edir.

Ekspertlərin fikrincə, ekosistemin gücü onun şəbəkəsinin böyüklüyü ilə deyil, həmin şəbəkəni koordinasiya etmək bacarığı ilə ölçülür.

2. Ekosistem fəaliyyət göstərdiyiniz sektoru anlayırmı?

Hər startap eyni ehtiyaclara malik deyil. Proqram təminatı, süni intellekt, iqlim texnologiyaları (ClimateTech), səhiyyə texnologiyaları (HealthTech) və dərin texnologiyalar (DeepTech) sahələrində fəaliyyət göstərən şirkətlərin satış dövrləri, tənzimləyici tələbləri və bazar xüsusiyyətləri fərqlidir.

Bu səbəbdən də seçilən ekosistem konkret sektor üzrə təcrübəyə malik olmalıdır.

Məsələn, DeepTech startapı üçün texniki mütəxəssislərə, laboratoriyalara və ixtisaslaşmış təchizatçılara çıxış vacib olduğu halda, enerji startapı üçün kommunal xidmət şirkətləri və infrastruktur operatorları ilə əməkdaşlıq daha böyük üstünlük yarada bilər.

Ekspertlər hesab edirlər ki, mentorlar, investorlar və tərəfdaşlar yalnız startapların inkişafını deyil, fəaliyyət göstərdikləri sahənin tənzimləmə qaydalarını, texniki standartlarını və bazara çıxış mexanizmlərini də bilməlidirlər.

3. Regionun başqa yerdə əldə edilməsi çətin olan üstünlükləri varmı?

Ən yaxşı startap ekosistemi hər zaman ən böyük və ya ən məşhur olanı deyil.

Avropada innovasiya potensialı müxtəlif sənaye regionları, universitet şəhərləri və tədqiqat mərkəzləri arasında bölüşdürülüb. Buna görə də təsisçilər regionun hansı unikal imkanlar təqdim etdiyini araşdırmalıdırlar.

Məqalədə Almaniyanın Drezden şəhəri nümunə göstərilir. Şəhər Saksoniyanın yarımkeçirici və mikroelektronika klasterinin əsas hissəsidir və regional sənaye məlumatlarına görə, Avropada istehsal olunan çiplərin təxminən üçdə biri burada hazırlanır.

Bu isə yarımkeçirici, sensor və sənaye texnologiyaları sahəsində çalışan startaplar üçün xüsusi üstünlük yaradır. Oxşar imkanlar digər regionlarda da tədqiqat institutları, xəstəxanalar, istehsal müəssisələri və dövlət tərəfdaşlıqları vasitəsilə formalaşa bilər.

4. Ekosistem şirkətin hazırkı inkişaf mərhələsinə uyğundurmu?

Güclü ekosistem hər startap üçün uyğun olmaya bilər.

Erkən mərhələdə olan komandalar ideyanın bazarda təsdiqlənməsinə, həmtəsisçilərin tapılmasına və ilk müştərilərdən rəy almağa ehtiyac duyurlar. Daha inkişaf etmiş şirkətlər isə istehsal tərəfdaşları, beynəlxalq bazarlara çıxış, iri investisiyalar və təcrübəli satış komandaları axtarırlar.

Bu səbəbdən təsisçilər yalnız ekosistemin bu gün təqdim etdiyi imkanları deyil, növbəti 12-24 ay ərzində bizneslərinin ehtiyaclarını qarşılayıb-qarşılamayacağını da qiymətləndirməlidirlər.

Mütəxəssislər əlavə edirlər ki, startap ekosistemi yalnız xidmət göstərən bir platforma deyil. Onun uğuru həm də təsisçilərin öz bilik və təcrübələrini digər sahibkarlarla bölüşməsindən, proqramlar başa çatdıqdan sonra da ekosistemdə aktiv qalmasından asılıdır.

Onların qənaətincə, düzgün seçilmiş ekosistem startapların ideyadan bazara çıxış mərhələsinə daha sürətli keçməsinə və inkişaf prosesini əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirməsinə kömək edə bilər.

Sərvanə Rəmixanova