Redaktor
Meta-da böyük qalmaqal: işçilər ixtisar alqoritmlərinə görə şirkəti məhkəməyə verdi
"Meta" şirkətinin 26 əməkdaşı, kütləvi ixtisarlar zamanı kimlərin işdən çıxarılacağını müəyyən etmək üçün süni intellekt sistemlərindən qanunsuz istifadə edildiyini iddia edərək texnologiya nəhəngini məhkəməyə verib. İddiaçılar alqoritmlərin tibbi, analıq və ya ailə vəziyyəti ilə bağlı qanuni məzuniyyətdə olan şəxsləri qəsdən hədəf aldığını bildirirlər.
Süni intellekt "rəqəmləri" necə hesablayıb?
Kaliforniyanın Oklend şəhərindəki federal məhkəməyə təqdim edilən 71 səhifəlik iddia sənədinə əsasən, Meta menecerlərin şəxsi rəyləri yerinə işçiləri qiymətləndirmək üçün avtomatlaşdırılmış bir sistemdən istifadə edib. Şirkət işçilərin məhsuldarlığını ölçmək üçün klaviaturaya toxunma sayını (keystroke), siçanın hərəkətlərini, "Metamate" adlı daxili süni intellekt köməkçisindən istifadə tezliyini və AI tokenlərinin istifadə göstəricilərini (AI token-usage) izləyib.
Problem ondadır ki, qanuni məzuniyyətdə olan və ya əlilliyi səbəbindən iş yükü azaldılan əməkdaşlar fiziki olaraq sistemdə aktiv ola bilmədikləri üçün onların "AI məhsuldarlıq xalları" kəskin şəkildə aşağı düşüb. Alqoritm isə bu fərqi nəzərə almadan birbaşa həmin şəxsləri işdən çıxarılacaq 8 000 nəfərlik siyahıya daxil edib. İşdən çıxarılanlar arasında doğuşa cəmi iki gün qalmış hamiləlik məzuniyyətində olan bir alim də var.
"Qanuni Hüquqlardan İstifadə Cəzalandırılıb"
Məhkəmə sənədlərində qeyd olunur:
"Sistem dizayn etibarilə məzuniyyətdə olan işçilərin xal toplamasını qeyri-mümkün edirdi. Meta bu xalları hesablayarkən qanuni məzuniyyətləri nəzərə almayıb və qanunun tələb etdiyi fərdi yoxlamaları həyata keçirmədən sistemi dayandırmayıb. Nəticədə, öz qanuni hüquqlarından istifadə edən işçilər alqoritm tərəfindən cəzalandırılıb."
ABŞ-ın "Ailə və Tibbi Məzuniyyət Aktı" (FMLA) və Kaliforniya ştatının müvafiq qanunları şirkətlərin ixtisar qərarları verərkən işçinin məzuniyyət müddətini əleyhinə istifadə etməsini qəti şəkildə qadağan edir.
Meta-nın cavabı: "İxtisar qərarlarını AI Yox, insanlar verib".
Meta rəhbərliyi ittihamları rədd edərək iddianın əsassız olduğunu bildirib. Şirkət sözçüsü verdiyi açıqlamada vurğulayıb:
"Bu iddiaların heç bir hüquqi əsası yoxdur və faktlara söykənmir. İşçi qüvvəsinin idarə edilməsi və təşkilati qərarlar hər zaman süni intellekt tərəfindən deyil, insanlar tərəfindən qəbul edilib."
Şikayətçi olan 26 işçinin hamısına rəsmi ixtisar bildirişi göndərilsə də, onlar hələ ki, şirkətdə çalışırlar və müqavilələrinə xitam verilməsi prosesinin 22 iyuldan etibarən başlaması planlaşdırılır. Keçmiş əməkdaşlar məhkəmədən alqoritmik seçim prosesinin müstəqil auditi başa çatana qədər ixtisarların dayandırılmasını tələb edirlər.
Şəbnəm İbrahimxəlilova
