Tarixin ən qəribə iqtisadi çöküşləri və onların səbəbləri

İqtisadi böhranlar hər zaman banklar və ya müharibələrlə bağlı olmayıb. Tarixdə elə maliyyə çöküşləri yaşanıb ki, onların səbəbi lalələr, dəniz ticarəti və ya sadəcə həddindən artıq spekulyasiya olub.

1637 – Lalə böhranı (Tulip Mania), Niderland Dünyanın ilk maliyyə köpüyü hesab olunur. Lalə soğanlarının qiyməti süni şəkildə o qədər artmışdı ki, bəzi növlər bir ev qiymətinə satılırdı. Tələb azalan kimi bazar çökdü və minlərlə investor böyük zərər gördü.

1720 – Cənub Dənizi böhranı (South Sea Bubble), Böyük Britaniya South Sea Company-nin səhmləri böyük gəlir vədləri ilə sürətlə bahalaşdı. Gözləntilər doğrulmayanda səhmlər kəskin ucuzlaşdı və minlərlə investor sərvətini itirdi.

1720 – Missisipi köpüyü, Fransa Maliyyəçi John Law-ın yaratdığı sistem nəticəsində şirkət səhmlərinə böyük maraq yarandı. Həddindən artıq pul emissiyası və spekulyasiya nəticəsində sistem çökdü və Fransa ciddi maliyyə böhranı yaşadı.

1929 – Böyük Depressiya ABŞ-da fond bazarının çökməsi dünya tarixinin ən ağır iqtisadi böhranlarından birinə səbəb oldu. Minlərlə bank bağlandı, işsizlik rekord həddə çatdı və böhran illərlə davam etdi.

2008 – Qlobal maliyyə böhranı ABŞ-da ipoteka kreditləri bazarında yaranan problemlər qısa müddətdə bütün dünyaya yayıldı. Bir çox iri bank iflas etdi və hökumətlər maliyyə sistemini xilas etmək üçün milyardlarla dollar xərclədi.

Bu hadisələr göstərir ki, iqtisadi çöküşlər bəzən real iqtisadi problemlərdən çox, insanların həddindən artıq gözləntiləri, spekulyasiya və risklərin düzgün qiymətləndirilməməsi nəticəsində baş verir.

Şəbnəm İbrahimxəlilova