ABŞ-ın texnologiya nəhənglərinin borcları 1,65 trilyon dollara çatır

ABŞ-ın ən böyük texnologiya şirkətləri süni intellekt (Al) infrastrukturu üçün fəal investisiyalar fonunda təxminən 1,65 trilyon dollar həcmində gizli borc öhdəlikləri toplayıb. 

Valyuta.az xəbər verir ki, bu barədə "Nikkei Asian Review" məlumat yayıb.

Nəşrin məlumatına görə, "Alphabet" ("Google"), "Microsoft", "Amazon", "Meta" və "Oracle" şirkətləri kreditorlar və tərəfdaşlar qarşısında ümumilikdə ən azı 1,65 trilyon dollar borcludur. Lakin bu məbləğin yalnız təxminən 1,35 trilyon dolları maliyyə hesabatlarında əks olunub.

"Nikkei" qeyd edir ki, burada mühasibat uçotu qaydalarının pozulmasından söhbət getmir. Məlumata görə, məlumat mərkəzlərinin (DMC) tikintisi də daxil olmaqla, hələ reallaşdırılmamış layihələr üzrə öhdəliklər obyektlər istifadəyə verilənədək şirkətlərin balans hesabatlarında göstərilmir.

Nəşrin qiymətləndirməsinə əsasən, belə balansdankənar öhdəliklərin ən böyük hissəsi "Meta" şirkətinin payına düşür — təxminən 420 milyard dollar. Bu rəqəm şirkətin rəsmi hesabatlarda göstərilən borcundan təxminən üç dəfə çoxdur.

"Oracle" isə son dörd il ərzində bu cür öhdəliklərinin həcmini 30 dəfədən çox artıraraq 273 milyard dollara çatdırıb. "Nikkei" bunu şirkətin ABŞ-da süni intellekt üçün genişmiqyaslı məlumat mərkəzlərinin tikintisini nəzərdə tutan "Stargate" layihəsində iştirakı ilə əlaqələndirir.

Nəşrin yazdığına görə, şirkətlər bu cür layihələri maliyyələşdirmək üçün daha fəal şəkildə istiqrazlar buraxır və əlavə səhm emissiyaları həyata keçirirlər. Lakin eyni zamanda "kölgə borclanması" adlandırılan, yəni institusional investorlardan qeyri-şəffaf şərtlərlə kapital cəlb edilməsi hallarının payı da artır.

Bununla yanaşı, "Microsoft", "Amazon" və "Alphabet" şirkətləri mart ayının sonuna olan məlumata görə, müvafiq layihələrdən əldə ediləcək potensial gəliri 1,45 trilyon dollar səviyyəsində qiymətləndiriblər. "Nikkei"nin məlumatına görə, bu məbləğ gizli borc öhdəliklərinin ümumi həcmindən azdır.

Nəşr həmçinin diqqət çəkir ki, məlumat mərkəzlərinin tikintisinə çəkilən xərclər əhəmiyyətli dərəcədə arta bilər. Nümunə kimi "Meta" şirkətinin Luizianadakı layihəsi göstərilir. Layihənin ilkin dəyəri 27 milyard dollar qiymətləndirilsə də, sonradan smeta 50 milyard dollara yüksəlib.

Şirkətin layihə üzrə tərəfdaşı "Blue Owl Capital" olub. Bu şirkət birgə müəssisənin səhmlərinin 20 faizini satıb, "Meta" isə tikilməkdə olan məlumat mərkəzini icarəyə götürməyi öhdəsinə götürüb.

"Nikkei"nin istinad etdiyi analitiklərin fikrincə, əlavə risklər arasında hesablama güclərinin mümkün artıqlığı və süni intellekt infrastrukturunun inkişafı üçün istifadə olunan maliyyə sxemlərinin şəffaflığının azalması da var.

Bu baxımdan nəşr 2001-ci ildə müflis olmuş "Enron" şirkətini xatırladır. Həmin şirkətdə də balansdankənar maliyyələşdirmə mexanizmlərindən istifadə edilmişdi.

Paşa Məmmədli