Süni intellekt investisiyalarının əsas göstəricilərindən biri zəifləyir

Süni intellekt sahəsinə yönəldilən rekord həcmdə investisiyaların gələcəkdə gözlənilən gəliri təmin edib-etməyəcəyi ilə bağlı narahatlıqların artdığı bir dövrdə, sektorun gəlirliliyini qiymətləndirmək üçün mühüm hesab olunan göstəricilərdən biri zəifləməyə başlayıb.

"Silicon Data" şirkətinin hazırladığı və istifadəçilərin böyük dil modellərinin (LLM) tokenlərindən istifadəyə çəkdiyi xərcləri izləyən "LLM Token Expenditure Index" may ayında qeydə alınan maksimum səviyyədən təxminən 20 faiz geriləyib.

Halbuki indeks ötən ilin dekabrında istifadəyə verildikdən sonra qısa müddətdə demək olar ki, iki dəfə artmışdı.

Analitiklərin fikrincə, bu göstərici süni intellekt sektorunda 700 milyard ABŞ dollarını ötən kapital qoyuluşlarının nə dərəcədə səmərəli olduğunu qiymətləndirmək üçün ən etibarlı indikatorlardan biridir.

İndeksdəki geriləmə investorlar üçün xəbərdarlıq siqnalı hesab olunur.

Bu, süni intellekt şirkətlərinin qiymət müəyyən etmək imkanlarının zəiflədiyini və xərclərə daha həssas müştərilər fonunda gələcək böyük gəlir gözləntilərinin risk altına düşə biləcəyini göstərə bilər.

Təcrübəli investor Luis Navelye bildirib ki, token əsaslı qiymətləndirilən süni intellekt xidmətlərindən istifadə edən şirkətlər yüksək xərclər səbəbindən artıq istifadəyə məhdudiyyət qoymağa başlayıblar.

Onun sözlərinə görə, "OpenAI" şirkətinin ilkin kütləvi səhm təklifini (IPO) gələn ilə təxirə salacağı barədə yayılan məlumatlar da şirkətin mənfəətlilik baxımından hələ də çətinliklərlə üzləşdiyini göstərir.

Bununla belə, ekspertlər qeyd edirlər ki, indeksin zəifləməsi süni intellekt xidmətlərinin ucuzlaşması anlamına gəlmir. Göstərici həm token qiymətlərini, həm də istifadə həcmini əhatə etdiyindən, azalma müxtəlif səbəblərlə izah oluna bilər. Buraya tariflərin aşağı salınması, istifadəçilərin daha ucuz modellərə keçməsi və ya alıcıların ödəməyə hazır olduqları məbləğin azalması daxildir.

"Silicon Data" da indeksin yalnız qiymət göstəricisi kimi şərh edilməsinin düzgün olmadığını vurğulayır. Şirkətin qiymətləndirməsinə görə, bu indeks daha çox bazarın əlavə ödəniş etməyə hazırlığını əks etdirir.

Optimist ssenariyə əsasən, 2023-cü ildən bəri tokenlərin qiyməti 90 faizdən çox azalsa da, ümumi xərclər ötən ildən etibarən təxminən iki dəfə artıb. Daha aşağı qiymətlər bazarın genişlənməsinə şərait yaradıb və bu halda indeksdəki müvəqqəti geriləmə sadəcə bazarın uyğunlaşma mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər. Belə vəziyyətdə "Nvidia", yaddaş istehsalçıları və məlumat mərkəzi operatorları üçün müsbət perspektiv qorunub saxlanılır.

Digər tərəfdən, pessimist analitiklər hesab edirlər ki, indeksdəki zəifləmə davam edərsə, son illərdə süni intellekt şirkətlərinin səhmlərində müşahidə olunan sürətli yüksəliş başa çata bilər.

"Allianz Research"in hesablamalarına görə, hazırda süni intellekt investisiyalarının artım tempi ilə satışların artımı arasında təxminən 46 faizlik fərq mövcuddur. Bu göstərici 2001-ci ildə telekommunikasiya sektorunda yaranan böhran dövründə qeydə alınan 32 faizlik fərqdən də yüksəkdir.

Bununla yanaşı, son həftələrdə indeksdəki enişin dayanması bazar iştirakçılarında müəyyən nikbinlik yaradıb. Analitiklər bildirirlər ki, hələlik bazarın tam bərpa olunduğunu söyləmək tezdir, lakin vəziyyətin sabitləşməsi müsbət siqnal kimi qiymətləndirilə bilər.

"Catalyst Funds" şirkətinin baş portfel meneceri Devid Miller qeyd edib ki, süni intellekt modellərinin öyrədilməsi mərhələsi olduqca baha başa gəlsə də, hazırda onların praktik istifadəsi əvvəlki dövrlə müqayisədə daha səmərəlidir və uzunmüddətli perspektivdə şirkətlər üçün müsbət gəlir yaradır.

Bazarın gələcəyinə təsir edə biləcək digər amil isə tənzimləmə siyasətidir.

ABŞ hökuməti son günlər "Anthropic" şirkətinin "Fable 5" modeli ilə bağlı xarici istifadə məhdudiyyətlərini aradan qaldırıb.

Eyni zamanda, tənzimləyici qurumlar "OpenAI" şirkətindən yeni modelini mərhələli şəkildə istifadəyə verməsini istəyiblər.

Avropa İttifaqının Süni İntellekt Aktı isə qabaqcıl modellər üçün məcburi qiymətləndirmə və ciddi şəffaflıq tələbləri müəyyən edir.

Bu qaydalar qiymətlərə birbaşa təsir etməsə də, iri platformalar üçün əlavə uyğunluq xərcləri yaradır və şirkətləri daha ucuz alternativ modellərə üstünlük verməyə sövq edə bilər.

Bununla belə, çip bazarında ciddi təklif problemi müşahidə olunmur.

Yüksək məhsuldarlıqlı qrafik prosessorları və yüksək ötürmə qabiliyyətinə malik yaddaş çipləri üzrə sifarişlər 2026-cı ilin sonuna qədər tam doludur və bazarda əhəmiyyətli rahatlama yalnız 2028-ci ildən gözlənilir.

Ekspertlərin fikrincə, əsas dəyişiklik yüksək performanslı təlim prosessorlarından daha çox süni intellekt tətbiqlərinin gündəlik işləməsinə xidmət edən həllərə tələbin artmasıdır.

"DWS" şirkətinin baş investisiya direktoru Vinçenso Vedda və onun rəhbərlik etdiyi strateqlər isə bazarda həddindən artıq nikbinlik, Çindən güclənən rəqabət və qiymət həssaslığı səbəbindən ehtiyatlı mövqe nümayiş etdirirlər.

Nəticə etibarilə, "LLM Token Expenditure Index" bazara həm müsbət, həm də mənfi siqnallar göndərir.

Əgər son sabitləşmə davam edərsə, daha ucuz tokenlər bazarın genişlənməsini sürətləndirəcək və milyardlarla dollarlıq investisiyalar özünü doğrulda bilər.

Əks halda, müştərilərin ödəmə həddinin zəifləməsi və tənzimləyici maneələrin artması süni intellekt sektorunda ən yüksək qiymətləndirilən şirkətlər üçün ilk ciddi sınağa çevrilə bilər.

Tənzilə Ağabalayeva