Xidmət, yoxsa məhsul - hansı biznes modeli daha sərfəlidir?

Sahibkarlıq fəaliyyətinə başlamaq istəyənlər üçün ilk qərarlardan biri biznes modelinin seçimidir. Adətən, bu mərhələdə xidmət və məhsul biznesi arasında tərəddüdlər yaranır. Hər iki modelin özünəməxsus üstünlükləri və çətinlikləri mövcuddur. İstər ilkin kapital, istərsə də gəlirlilik və miqyaslanma baxımından bu iki istiqamət fərqli yanaşma tələb edir.

Xidmət və məhsul yönümlü biznes modelləri arasında hansı əsas fərqlər var? Hansı model daha çətindir və gəlirlilik baxımından hansı daha sərfəlidir?

Mövzu ilə bağlı Valyuta.az-a danışan biznes təlimçisi İlham Əfəndiyev qeyd edib ki, xidmət və məhsul yönümlü biznes modelləri arasında əsas fərqlər onların dəyər yaratma prinsiplərində özünü göstərir:

"Xidmət biznesində dəyər əsasən insan əməyinə, bilik və proseslərə əsaslanır. Bu modeldə məhsul ehtiyatı (stok) olmur və keyfiyyət birbaşa insan faktorundan asılıdır. Məhsul biznesində isə diqqət konkret məhsulun istehsalı və satışına yönəlir, burada istehsal, anbarlaşdırma və logistika kimi əlavə mərhələlər mövcuddur.

Başlanğıc mərhələsində xidmət biznesinə başlamaq nisbətən asandır. Bu sahə daha az ilkin kapital tələb edir və sahibkar bazara daha tez çıxış əldə edə bilir. Lakin bu biznes modelini genişləndirmək çətinlik yarada bilər, çünki gəlir çox zaman insan resursları ilə məhdudlaşır. Məhsul biznesində isə başlanğıc daha çətin və risklidir. Buna baxmayaraq, sistem qurulduqdan sonra bu modelin miqyaslanması daha asan olur".

İ.Əfəndiyevin sözlərinə görə, gəlirlilik baxımından xidmət biznesi ilkin mərhələdə daha yüksək marja təmin edə bilər:

"Lakin zaman keçdikcə gəlir birbaşa göstərilən xidmətin həcmi və işlənilən vaxta bağlı qalır. Məhsul biznesində isə ilkin mərhələdə xərclər yüksək olur, lakin satış həcminin artması ilə gəlir daha sabit və uzunmüddətli xarakter alır.

Nəticə etibarilə, xidmət biznesi sürətli başlamaq və bazara tez çıxmaq üçün uyğun seçimdir. Məhsul biznesi isə uzunmüddətli və miqyaslana bilən gəlir əldə etmək istəyən sahibkarlar üçün daha əlverişlidir. Hansı modelin daha uyğun olması isə sahibkarın məqsədləri və resurslarından asılıdır".

Mayya Hüseynova