Uorren Baffet bazar enişləri zamanı necə varlı qalır?

Bazar enişləri ən intizamlı investorları belə sınağa çəkir. Portfellər dəyər itirir, başlıqlar daha bədbin xarakter alır və qorxu tezliklə uzunmüddətli düşüncəni əvəz edə bilir. Lakin tənəzzüllər, böhranlar və iqtisadi qeyri-müəyyənlik dövrləri boyunca Uorren Baffet yalnız sərvətini qorumaqla kifayətlənməyib, onu davamlı şəkildə artırmağı da bacarıb.

Baffetin yanaşması bazarı zamanlamaq və ya mürəkkəb strategiyalar qurmaq üzərində qurulmayıb. Əksinə, bu yanaşma onun onilliklər ərzində müsahibələrdə, səhmdarlara ünvanladığı məktublarda və illik toplantılarda dəfələrlə vurğuladığı prinsiplərə əsaslanır (o, hazırda "Berkshire Hathaway" şirkətinin baş icraçı direktoru vəzifəsindən rəsmi olaraq istefa verib). Məhz bu prinsiplər onun bazar enişlərindən sonra daha da güclü çıxmasını izah edir.

O, investisiya qərarlarında emosiyalara yer vermir.

Baffetin ən çox sitat gətirilən fikirlərindən biri eyni zamanda ən praktik olanlardan biridir: “Başqaları acgöz olanda ehtiyatlı ol, başqaları qorxanda isə cəsarətli ol.” Mesaj sadədir, lakin onu həyata keçirmək çətindir.

Bazar enişləri zamanı bir çox investor daha böyük itkilərdən qaçmaq üçün satışa üstünlük verir. Baffet isə əksinə davranır. O, qiymətlərin düşməsini güclü biznesləri endirimlə almaq imkanı kimi qiymətləndirir. Emosional reaksiyalardan uzaq qalaraq panik satışdan yayınır və diqqətini uzunmüddətli dəyərə yönəldir.

Baffet dəfələrlə bildirib ki, emosiyalar düzgün investisiya qərarlarının əsas düşmənidir. Qorxu aşağı qiymətə satışa, həddindən artıq həyəcan isə yüksək qiymətə alışa səbəb olur. Onun intizamı bazarların qeyri-rasional davrandığı vaxtlarda belə rasional qərarlar verməsinə imkan yaradır.

O, uzunmüddətli investisiya edir.

Baffet qısamüddətli bazar hərəkətlərinə maraq göstərməməsi ilə tanınır. Onun sözlərinə görə, ən sevdiyi saxlama müddəti “əbədi”dir. Bu düşüncə tərzi xüsusilə eniş dövrlərində daha güclü təsir göstərir.

Səhm qiymətləri düşəndə Baffet növbəti rübün gəlirlərindən və ya növbəti ayın başlıqlarından narahat olmur. O, biznesin beş, on və ya iyirmi il sonra harada olacağına diqqət yetirir. Əgər əsas şirkət güclü qalırsa, müvəqqəti bazar enişi onun strategiyası üçün böyük əhəmiyyət daşımır.

Bu uzunmüddətli baxış davamlı dəyişikliklər etmək təzyiqini də azaldır. Bazarın hər dalğalanmasına reaksiya vermək əvəzinə, Baffet zamanın və mürəkkəb faiz effektinin işləməsinə imkan verir.

O, davamlı üstünlüklərə malik keyfiyyətli bizneslər alır.

Baffet qarşısına çıxan hər ucuz səhmi almır. O, “iqtisadi xəndək” adlandırdığı, yəni uzunmüddətli perspektivdə mənfəəti qoruyan davamlı rəqabət üstünlüklərinə malik bizneslər axtarır.

Güclü brendə, sadiq müştəri bazasına, qiymət müəyyən etmə gücünə və sabit pul axınına malik şirkətlər zəif rəqiblərlə müqayisədə eniş dövrlərinə daha davamlı olur. Baffet "Coca-Cola" və "American Express" kimi şirkətləri çətin iqtisadi şəraitdə belə möhkəm qala bilən bizneslərə nümunə kimi göstərib.

Bu gün nağd vəsait əldə edin.

Uzunömürlü bizneslərə sahib olmaqla Baffet enişin investisiyalarına qalıcı zərər vurması riskini azaldır. O, kifayət qədər nağd vəsait saxlayır

Baffetin bazar enişlərində üstünlük qazanmasının digər əsas səbəbi likvidlikdir. "Berkshire Hathaway" vasitəsilə o, tez-tez on milyardlarla dollar məbləğində nağd vəsait və nağd ekvivalentləri saxlayır.

Bu vəsait iki məqsədə xidmət edir. Birincisi, sabitlik yaradır. "Berkshire Hathaway" xərcləri və ya öhdəlikləri qarşılamaq üçün investisiyalarını aşağı qiymətə satmağa məcbur qalmır. İkincisi, çeviklik təmin edir. Bazarlar düşəndə və imkanlar yarandıqda, Baffetin sərmayə yatırmaq üçün hazır kapitalı olur.

Keçmiş eniş dövrlərində Baffet bu üstünlükdən istifadə edərək digərlərinin edə bilmədiyi iri investisiyalar və satınalmalar həyata keçirib. Onun fikrincə, nağd vəsait boş dayanan resurs deyil, strateji alətdir.

O, sığorta “float”ından istifadə edir.

Baffetin strategiyasının daha az tanınan tərəflərindən biri "Berkshire Hathaway" daxilindəki sığorta bizneslərinin roludur. Sığorta haqları əvvəlcədən toplanır, ödənişlər isə daha sonra həyata keçirilir. Bu isə “float” adlanan vəsaiti yaradır.

Baffet “float”u "Berkshire Hathaway"ə məxsus olmayan, lakin lazım olana qədər investisiya edilə bilən vəsait kimi təsvir edib. Düzgün idarə edildikdə bu, aşağı maliyyətli kapital mənbəyi yaradır. Bazar enişləri zamanı bu kapital xüsusilə dəyərli olur və Baffetə həddindən artıq borclanmadan aktiv şəkildə investisiya etməyə imkan verir.

O, həddindən artıq borcdan qaçır.

Baffet uzun illərdir ki, leverecin təhlükələri barədə xəbərdarlıq edir. Borc yaxşı dövrlərdə gəlirləri artıra bilsə də, bazarların dönüş etdiyi vaxtlarda dağıdıcı ola bilər.

Həddindən artıq borclanmadan yayınmaqla Baffet enişlərin onu pis qərarlar verməyə məcbur etməsinin qarşısını alır. O, marja çağırışları və ya artan faiz xərcləri ilə üzləşmir. Bu konservativ yanaşma digərlərinin geri çəkilməyə məcbur olduğu vaxtlarda ona davamlılıq üstünlüyü verir.

O, tarixə və insan inkişafına inanır.

Nəhayət, Baffetin optimizmi mühüm rol oynayır. O, xüsusilə ABŞ iqtisadiyyatının uzunmüddətli inkişafına davamlı inam ifadə edib. Qısamüddətli çətinlikləri qəbul etsə də, innovasiya, məhsuldarlıq və sahibkarlığın tərəqqini davam etdirəcəyinə inanır.

Bu inam ona eniş dövrlərində qorxu ilə deyil, əminliklə investisiya etməyə imkan verir.

Əvvəlki materiallarımızda da qeyd etdiyimiz kimi, Baffetin bazar enişlərində uğuru gələcəyi proqnozlaşdırmaqla bağlı deyil. Bu, hazırlıq, səbir və intizam məsələsidir. Adi investorlar üçün dərs aydındır: Baffetin resurslarına sahib olmaya bilərsiniz, lakin onun düşüncə tərzini mənimsəyə bilərsiniz. Sakit qalın, uzunmüddətli düşünün və unutmayın ki, enişlər çox vaxt ən yaxşı imkanları yaradır.

Tənzilə Ağabalayeva