"Microsoft"un yeni kvant çipi mübahisə yaratdı: Qubit ömrü 1000 dəfə artır

"Microsoft" yeni kvantum prosessoru “Majorana 2”ni təqdim edib. 

Valyuta.az xəbər verir ki, şirkətin açıqlamasına görə, yeni çipdə istifadə olunan qubitlər əvvəlki nəsil sistemlərlə müqayisədə kvant vəziyyətini 1000 dəfə daha uzun müddət saxlaya bilir. Bu irəliləyiş daha stabil və etibarlı kvant kompüterlərin inkişafını sürətləndirə bilər. Lakin bəzi alimlər nəticələrə ehtiyatla yanaşır.

“Majorana 2” cəmi 4 qubitdən ibarət eksperimental kvant hesablama vahidi kimi hazırlanıb. "Microsoft"un bildirdiyinə görə, qubitlər orta hesabla 20 saniyə stabil qala bilir, bəzi testlərdə bu göstərici 1 dəqiqəyə qədər yüksəlib.

Bu rəqəmlər kvant texnologiyaları üçün əhəmiyyətli sayılır, çünki mövcud sistemlərdə qubitlərin stabil qalma müddəti adətən millisaniyələrlə ölçülür.

Şirkət bu nailiyyətin 2029-cu ilə qədər kommersiya istifadəsinə yararlı kvant kompüterlərin hazırlanmasını sürətləndirə biləcəyini bildirir.

Araşdırma 2 iyun tarixində ön çap (preprint) kimi yayımlanıb və hələ müstəqil elmi ekspertizadan keçməyib. "Microsoft"un texniki rəhbərlərindən Çetan Nayak şirkətin keçən illə müqayisədə 1000 dəfə irəliləyiş əldə etdiyini deyib.

Alimlər arasında əsas müzakirə mövzusu "Microsoft"un istifadə etdiyi “topoloji kvant hesablama” yanaşmasıdır. Bəzi tədqiqatçılar bu metodun əsas nəzəri bazasının hələ tam sübut olunmadığını bildirir.

Digər mütəxəssislər isə qubitlərin dayanıqlığı ilə bağlı daha çox müstəqil məlumatın açıqlanmasını tələb edir.

Texnologiya italyan fizik Ettore Majorananın 90 il əvvəl irəli sürdüyü nəzəriyyəyə əsaslanır. Bu nəzəriyyəyə görə bəzi hissəciklər öz anti-hissəciyi ola bilər.

"Microsoft" bu prinsipi laboratoriya şəraitində “Majorana hissəcikləri” adlanan xüsusi kvant strukturlarına tətbiq etməyə çalışır.

Yeni nəsil çipdə indium arsenid və alüminium əvəzinə fərqli material kombinasiyaları, o cümlədən qurğuşun istifadə edilib. Şirkət bu dəyişikliklərin elektromaqnit dalğaları və kosmik şüalar kimi xarici təsirləri azaltdığını bildirir.

Nəticədə qubitləri qoruyan “topoloji baryer”in gücləndiyi və sabitliyin artdığı iddia olunur.

Layihədə süni intellekt sistemlərindən də istifadə edilib. AI modelləri materialların yerləşdirilməsi və kristal strukturun optimallaşdırılmasında mühüm rol oynayıb.

"Microsoft"un məlumatına görə, bu yanaşma ənənəvi uzun laboratoriya proseslərini əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirib.

Bəzi alimlər nəticələrin hələ təsdiqlənmədiyini və müstəqil tədqiqatlarla yoxlanmalı olduğunu bildirir. Kritiklər xüsusilə topoloji qubitlərin real və işlək şəkildə sübut edilmədiyini vurğulayır.

Buna baxmayaraq, ekspertlər kvant hesablama sahəsində hər irəliləyişin ümumi inkişaf üçün vacib olduğunu qəbul edirlər.

Paşa Məmmədli