Azərbaycanda NVIDIA H200 çipləri ilə işləyən superkompüter mərkəzi quruldu

Azərbaycanda süni intellekt texnologiyalarının inkişafı istiqamətində yeni mərhələnin əsası qoyulub. Ölkədə NVIDIA H200 qrafik emal çipləri ilə təchiz edilmiş, süni intellekt üçün nəzərdə tutulmuş ilk superkompüter mərkəzi istifadəyə verilib.

Valyuta.Az-ın verdiyi xəbərə görə, layihə Azərbaycanın süni intellekt strategiyası çərçivəsində AzInTelecom tərəfindən yaradılıb.

Yeni mərkəz yüksək hesablama gücü tələb edən böyük həcmli məlumatların emalı, Böyük Dil Modellərinin (LLM) hazırlanması və tətbiqi, eləcə də yaradıcı süni intellekt həllərinin işlədilməsi üçün nəzərdə tutulur. Əsas məqamlardan biri isə bu imkanların xarici bulud platformalarından asılı olmadan, lokal infrastruktur üzərindən təqdim edilməsidir.

Mərkəzin innovasiya subyektləri, texnoloji startaplar, özəl sektor və dövlət qurumlarının layihələri üçün istifadəyə açıq olacağı bildirilir. Bu, xüsusilə süni intellekt sahəsində fəaliyyət göstərən yerli komandaların texnoloji resurslara çıxışını asanlaşdıra bilər.

Layihədə istifadə olunan NVIDIA H200 çipləri hazırda qlobal miqyasda ən güclü AI hesablama akseleratorları sırasında yer alır. Bu texnologiya əsasən OpenAI, Google, Amazon kimi iri texnologiya şirkətlərinin məlumat mərkəzlərində tətbiq olunur və fərdi istifadə üçün deyil, yalnız korporativ səviyyədə satışa çıxarılır.

Məsələnin diqqətçəkən tərəflərindən biri də H200 çiplərinin strateji məhsul statusuna malik olmasıdır. Məlumata görə, bu tip yüksək performanslı qrafik prosessorlarının müəyyən ölkələrə, o cümlədən Çinə ixracına son dövrlərə qədər məhdudiyyətlər tətbiq edilib. Bu kontekstdə belə texnologiyanın Azərbaycanda istifadəyə verilməsi regional texnoloji mühit baxımından əhəmiyyətli addım kimi qiymətləndirilir.

Digər mühüm məqam isə məlumat təhlükəsizliyi ilə bağlıdır. Dövlət dəstəkli və ölkə daxilində yerləşən superkompüter mərkəzi həssas məlumatların xarici serverlərə ötürülməsi riskini azaldır. Bu amil dövlət strukturları və iri korporativ layihələr üçün prioritet hesab olunur.

Ekspertlər hesab edirlər ki, superkompüter mərkəzi yalnız texniki infrastruktur deyil, eyni zamanda süni intellekt sahəsində yerli ekosistemin formalaşması üçün platforma rolunu oynaya bilər. Gözləntilərə görə, bu imkan AI sahəsində tədqiqatların, məhsul və həllərin ölkə daxilində inkişafına təkan verəcək.