Qazaxıstan məcburi valyuta satışı tələbini dayandırır

Qazaxıstan Milli Bankı kvazidövlət sektoruna daxil olan ixracatçıların ixracdan əldə etdikləri valyuta gəlirlərinin 50 faizini satmasını tələb edən müvəqqəti qaydanın 13 iyul 2026-cı il tarixindən dayandırılacağını açıqlayıb.

Valyuta.Az xəbər verir ki, qərar iyun ayında təngənin ABŞ dollarına qarşı 1,3 faiz möhkəmlənərək ayı 1 ABŞ dolları üçün 479,98 təngə məzənnəsi ilə başa vurmasından  sonra qəbul edilib.

Bu nə deməkdir?

Sonuncu dəfə 2024-cü ilin noyabrında yenidən tətbiq edilən məcburi valyuta satışı tələbi bazara mütəmadi olaraq ABŞ dolları və digər sərbəst dönərli valyutaların daxil olmasını təmin etməklə valyuta bazarında sabitliyi qorumağa yönəlmiş müvəqqəti böhran tədbiridir.

Qazaxıstanda kvazidövlət sektorunun ixracatçıları bu tələbi adətən yerli kommersiya bankları vasitəsilə yerinə yetirirlər. Qazaxıstan Milli Bankının sədri Timur Süleymenov bildirib ki, bu tədbirin daimi xarakter daşıması heç vaxt nəzərdə tutulmayıb.

Onun sözlərinə görə, bazarda ümumi tələb və təklif balansının ciddi şəkildə dəyişəcəyi gözlənilmir. Çünki ixracatçılar əməkhaqqı, vergilər və digər yerli öhdəliklərini yerinə yetirmək üçün təngəyə ehtiyac duyurlar və bu səbəbdən gəlirlərinin müəyyən hissəsini onsuz da milli valyutaya çevirirlər.

Əsas dəyişiklik əməliyyatların vaxtı ilə bağlı olacaq. Məcburi tələb aradan qaldırıldıqdan sonra şirkətlər valyutanı bazarda satacaqları vaxtı daha sərbəst müəyyən edə biləcəklər. Bu isə qısamüddətli dövrlərdə bazardakı valyuta təklifinin həcminə təsir göstərə bilər.

Timur Süleymenov həmçinin bildirib ki, bazar şəraiti pisləşərsə, Milli Bank bu tələbi yenidən tətbiq edə bilər. Bu, tənzimləyici qurumun hazırda milli valyuta bazarında vəziyyəti sabit qiymətləndirdiyini, eyni zamanda zərurət yaranacağı halda müdaxilə imkanını özündə saxladığını göstərir.

Bu niyə vacibdir?

Bazar iştirakçıları üçün 50 faizlik məcburi satış tələbi valyuta bazarında əlavə təklif formalaşdıran əsas amillərdən biri idi.

Məcburi konvertasiya qaydaları təkcə bazarda satılan ABŞ dollarının həcminə təsir göstərmir, həm də likvidlik təmin edən treyderlər və banklar üçün bu satışların vaxtını daha proqnozlaşdırılan edirdi.

50 faizlik tələbin dayandırılması valyuta təklifinin inzibati qaydada formalaşan mühüm hissəsini aradan qaldırır. Nəticədə təngənin məzənnəsi, xüsusilə bazar dərinliyinin aşağı olduğu dövrlərdə və iri ixrac ödənişləri zamanı, qısamüddətli perspektivdə daha geniş diapazonda dəyişə bilər.

Bu isə bazarda qiymət dinamikasının daha çox iri ixracatçıların valyutanı bazara çıxarma vaxtından, eləcə də Milli Bankın zərurət yaranacağı halda məcburi satış tələbini yenidən tətbiq edə biləcəyinə dair siqnalının bazar iştirakçıları tərəfindən necə qiymətləndirilməsindən asılı olacağı deməkdir.