Yerin qızıl ehtiyatlarının 99,999 faizi əlçatmaz yerdədir - Alimlərdən maraqlı kəşf

Yerdəki qızıl ehtiyatlarının demək olar ki, hamısı insanların çata bilməyəcəyi bir yerdə - planetin nüvəsində, səthdən təxminən 3 min kilometr dərinlikdən başlayan bölgədə yerləşir.

Valyuta.az "SpaceDaily" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, Gettingen Universitetinin geokimyaçıları nüvədəki materialın kiçik bir hissəsinin zamanla mantiya vasitəsilə yuxarı qalxdığını göstərən yeni sübutlar əldə ediblər.

Tədqiqatın nəticələrinə görə, nüvə mənşəli materialın Havay adalarındakı vulkanları qidalandıran mantiya plumu ilə qarışdığı ehtimal olunur.

Alimlər Havay lavasında birbaşa qızıl aşkar etməsələr də, nüvə ilə mantiya arasındakı sərhədin əvvəl düşünüldüyü qədər tam təcrid olunmadığını göstərən ilk kimyəvi sübutları əldə ediblər.

Müasir hesablamalara görə, Yerdəki bütün qızılın 99,999 faizdən çoxu 4,5 milyard ildən artıq əvvəl, planet formalaşarkən nüvəyə çöküb. Həmin dövrdə qızıl, platin və rutenium kimi ağır metallar Yerin diferensiasiyası prosesi zamanı mərkəzə doğru hərəkət edib.

Məhz buna görə də Yer qabığında hasil oluna bilən qızılın miqdarı nisbətən azdır. Səbəb qızılın ümumilikdə az olması deyil, əsas ehtiyatların əlçatmaz dərinlikdə yerləşməsidir.

Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, əldə edilən nəticələr Havay lavasında iqtisadi baxımdan əhəmiyyətli qızıl ehtiyatlarının mövcudluğunu göstərmir. Onların fikrincə, Yerin dərin qatlarından səthə yalnız çox cüzi miqdarda material qalxır. Araşdırılan süxurlarda qızıl və ya platinin yüksək konsentrasiyası da qeydə alınmayıb.

Əsas fərziyyələrdən birinə görə, mantiya plumuna nüvənin özü deyil, onun xarici sərhədində formalaşmış və qızılla zəngin olmayan nazik oksid təbəqəsi qarışır.

Alimlər hesab edirlər ki, tədqiqat Yerin dərinliklərində baş verən geoloji proseslərin daha yaxşı başa düşülməsinə kömək edir. Onlar bildirirlər ki, söhbət yalnız fundamental elmi kəşfdən gedir və bunun qızıl hasilatı üçün yeni perspektivlər yaratdığı anlamına gəlmir. Nüvə mənşəli materialın səthə çatdığı qənaəti gələcək tədqiqatlarla daha da təsdiqlənsə belə, bu proses milyonlarla il davam edir və sənaye miqyasında istismar oluna biləcək qızıl yataqları formalaşdıracaq qədər sürətli deyil.

Paşa Məmmədli