Varlanmağı gözləməyin: Köhnə telefonunuzda nə qədər qızıl var?

Evinizdəki dolabda unudulmuş köhnə noutbuk və ya artıq işləməyən smartfon əslində kiçik bir “xəzinə” saxlaya bilər. Lakin bu, dərhal cihazı söküb içindən qızıl çıxarmağa başlamaq üçün əsas deyil.

Valyuta.az xəbər verir ki, texnoloji cihazların tərkibində neodimium və evropium kimi nadir elementlərlə yanaşı qızıl və gümüş kimi qiymətli metallar da mövcuddur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, cəmi bir qram qızıl əldə etmək üçün onlarla smartfonu parçalamaq lazımdır. Bu isə fərdi şəkildə belə fəaliyyətin iqtisadi baxımdan sərfəli olmadığını göstərir.

Noutbukların daha böyük ölçüdə olması səbəbindən onların daha çox qızıl ehtiva etdiyi düşünülür. Həqiqətən də kompüterlərin dövrə lövhələrindən tutmuş konnektorlarına qədər bir çox hissəsində qızıldan istifadə olunur. Lakin analiz mərkəzlərinin məlumatına görə, orta statistik masaüstü kompüterdə təxminən 0,2 qram, noutbuklarda isə təxminən 0,1 qram qızıl mövcuddur. Yüzlərlə cihazı söküb materialları ayırmaq üçün sərf edilən zəhmət isə əldə olunan qazancı üstələyir.

Elektronika sənayesində qızıldan istifadə estetik səbəblərlə bağlı deyil. Qızıl yüksək elektrik keçiriciliyi təmin edir və paslanmaya qarşı son dərəcə davamlıdır. Dəmir və ya mis kimi metallar zamanla oksidləşərək keyfiyyətini itirdiyi halda, qızıl örtüklü bağlantılar uzun illər ərzində öz xüsusiyyətlərini qoruyur. Bu səbəbdən qızıl prosessorlardan RAM modullarına qədər elektrik siqnallarının itkisiz ötürülməsi tələb olunan bütün vacib komponentlərdə istifadə olunur.

Təkcə telefon və kompüterlər deyil, soyuducu və paltaryuyan maşın kimi digər məişət texnikalarında da az miqdarda qızıl mövcuddur. Bu baxımdan köhnə cihazların tullantıya çevrilməsi əvəzinə təkrar emala verilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu, həm iqtisadi baxımdan faydalıdır, həm də zərərli maddələrin ətraf mühitə yayılmasının qarşısını alır.

Elektron tullantılar xüsusi müəssisələrdə təhlükəsiz şəkildə emal olunur. Mütəxəssislər fərdi şəkildə “qızıl çıxarmağa” çalışmaq əvəzinə köhnə cihazları təkrar emal mərkəzlərinə təhvil verməyi tövsiyə edirlər. Bəzi iri pərakəndə satış şəbəkələri isə köhnə cihazları təhvil verənlər üçün əlavə üstünlüklər də təklif edir.

Paşa Məmmədli