Uorren Baffet bu investisiya qərarının karyerasının ən pis ilinə səbəb olduğunu deyib

Uorren Baffet tarixin ən uğurlu investorlarından biri kimi "Omahanın Kahini" (Oracle of Omaha) ləqəbini qazanıb.

Bloomberg-in məlumatına görə, Baffetin "Berkshire Hathaway" şirkətinə rəhbərlik etdiyi altı onillik ərzində şirkətin səhmləri "S&P 500" indeksinin orta illik gəlirliliyini iki dəfədən çox üstələyib ki, bu da inanılmaz bir statistikadır.

Baffet öz nüfuzunu spekulyativ trendlərdən qaçmaq və nizam-intizamlı "dəyər investisiyası" (value investing) prinsipinə sadiq qalmaq üzərində qurub və bəzən bu mövqe mübahisələrə səbəb olub.

Baffetin dediyinə görə, karyerasının ən pis ilinə səbəb olan bir qərar var — hərçənd, əsl Baffet üslubunda olan bu qərar sonda ona maliyyə baxımından heç bir zərər vurmayıb.

Qərar: Dot-kom (İnternet) Köpüyü Zamanı İnternet Səhmlərini Almaqdan İmtina Etmək

1990-cı illərin sonlarında texnologiya səhmləri sürətlə bahalaşırdı. Demək olar ki, heç bir gəliri olmayan internet şirkətlərinin qiymətləri göylərə qalxırdı və investorlar internetlə əlaqəli hər şeyi almağa can atırdılar. Bir çox portfel menecerləri ənənəvi qiymətləndirmə meyarlarından imtina edərək trendlərin ardınca qaçırdılar. SoFi-nin məlumatına görə, nəticədə "Nasdaq Composite" indeksi 1995-2000-ci illər arasında təxminən 600% artdı.

Baffet isə özünün ənənəvi, dəyər əsaslı yanaşmasına sadiq qalaraq bu qızğın səhm yarışında iştirak etməkdən imtina etdi.

Baffetin bioqrafı Alis Şrederin NPR-a verdiyi müsahibəyə görə, Baffet o zaman internet bizneslərini düzgün qiymətləndirə biləcək qədər yaxşı başa düşmədiyini açıq şəkildə etiraf etmişdi. O, kompüterdən istifadə etməyə yenicə başlamışdı və axşamlarının çoxunu çap olunmuş maliyyə hesabatlarını oxumaqla, brij oynamaqla və biznesini köhnə üsullarla idarə etməklə keçirməyə davam edirdi.

Hətta internetdə Baffetin xəstə olduğu və xəstəxanaya yerləşdirildiyi barədə şayiələr yayılmışdı ki, bu da "Berkshire" şirkətini rəsmi təkzib verməyə məcbur etmişdi. Şrederin sözlərinə görə, həmin dövrdə bir çox insan fəal şəkildə Baffeti taxtından salmağa çalışırdı. Texnologiya səhmləri bum yaşadığı və astronomik gəlirlər gətirdiyi bir vaxtda, Baffetə zamandan geri qalmış və köhnəlmiş bir insan kimi baxırdılar. Baffet sonralar Şrederə demişdi ki, insanların ona "səhv olduğunu və dövrünün bitdiyini" deməsi təcrübəsi karyerasının ən pis hadisəsi olub.

Nüfuzunu Təhlükəyə Atmaq

Peşəkar karyerasında bəlkə də ilk dəfə ciddi tənqidlərlə — və hətta lağlağılarla — üzləşən Baffet sakit qalıb zərbələrə dözə bilərdi, bəlkə də geri çəkilib "səhv" olduğunu etiraf edə bilərdi. Lakin Baffet öz yanaşmasına sarsılmaz inamı olan bir insandır.

Tənqidləri səssizcə ötüşdürmək əvəzinə, Baffet 1999-cu ildə cəsarətli bir addım atdı. O, Sun Valley-də "Amazon", "Apple", "Intel" və "Yahoo" kimi şirkətlərin rəhbərlərinin də daxil olduğu yüksək səviyyəli texnologiya konfransında iştirak etdi.

Baffet birbaşa kütləyə müraciət edərək xəbərdarlıq etdi ki, internet faydalı olsa da, internet şirkətlərinin bazar dəyəri həddindən artıq şişirdilib və bu, davamlı deyil.

Şreder xatırlayır ki, texnologiya rəhbərləri ona gülmüş və ehtiyatlı davranışını açıq şəkildə rədd etmişdilər. Şreder qeyd etdi ki, bu, Baffetin yetkinlik həyatında bazar coşqusuna açıq şəkildə meydan oxuyaraq öz nüfuzunu bilərəkdən riskə atdığı ilk hallardan biri idi.

O zaman Baffet tamamilə uduzmuş kimi görünürdü. Texnologiya səhmləri aylarla yüksəlməyə davam etdi və bu da onun investisiya gələcəyini qaçırdığı barədə fikirləri daha da gücləndirdi. Həmin vaxt bazarın yanıldığına dair demək olar ki, heç bir işarə yox idi.

Və sonra köpük partladı.

Baffetin Sonda Necə Haqlı Çıxması

2000 və 2001-ci illərdə "dot-kom" köpüyü partlayanda Baffetin bir daha haqlı olduğu sübut olundu. Bir çox internet səhmləri öz dəyərlərinin böyük hissəsini və ya hamısını itirdi. NPR-ın məlumatına görə, "NASDAQ Composite" indeksi növbəti iki il ərzində zirvə nöqtəsindən təxminən 77% düşərək trilyonlarla dollarlıq kağız üzərindəki sərvəti məhv etdi.

Lakin "Berkshire Hathaway" bu zərərdən böyük ölçüdə yayına bildi. Texnologiya yönümlü geniş bazar çökərkən, "Berkshire" spekulyativ böyümə şirkətləri əvəzinə gəlirli və pul vəsaiti yaradan bizneslərə fokuslanması sayəsində 2000-ci ildə təxminən 30% artım göstərdi.

Keçmişə nəzər saldıqda, Baffetin təmkinli davranışı səhmdarların kapitalını qorudu və onun "öz bildiyin sahədə qalmaq və şişirdilmiş trendlərin ardınca qaçmamaq" kimi çoxdankı fəlsəfəsini doğrultdu.

Buna baxmayaraq, cəmiyyət tərəfindən rədd edilmək, lağa qoyulmaq və şübhə ilə qarşılanmağın yaratdığı emosional gərginlik karyerasının ən çətin dövrlərindən biri olaraq qaldı.

Baffet Niyə Hələ də Bunu Özünün Ən Pis İli Adlandırır?

Baffet heç vaxt uğuru yalnız qısamüddətli gəlirlərlə ölçməyib. O, karyerasını rüblük performansdan çox intizam, reputasiya və uzunmüddətli mühakimə qabiliyyəti ilə qiymətləndirir.

Dot-kom köpüyü zamanı o, medianın, investorların və həmkarlarının davamlı tənqidlərinə dözməli oldu, çünki onlar Baffetin artıq aktuallığını itirdiyinə inanırdılar. Güvənliyi məntiqi qərarlar qəbul etməyə əsaslanan biri üçün köhnəlmiş və yanılan biri kimi qələmə verilmək olduqca ağır idi.

Baffetin öz investisiya həyatının ən pis təcrübəsi kimi təsvir etdiyi şey hər hansı maliyyə itkisi deyil, məhz həmin psixoloji təzyiq idi.

İntizamın Populyarlıqdan Üstün Olduğunu Xatırladan Hadisə

Baffetin internet səhmlərindən imtina etməsi qısa müddətə onu zamandan geri qalmış kimi göstərsə də, tarix sonda onun ehtiyatlılığını haqlı çıxardı.

Bu hadisə uzunmüddətli investisiya uğurunun trendləri izləməkdən deyil, ardıcıl mühakimə, səbir və risklərə nəzarətdən asılı olduğunu bir daha sübut edir. Hətta dünyanın ən böyük investoru belə demək olar ki, hamının onun səhv olduğunu düşündüyü bir il yaşadı — və prinsiplərinə sadiq qalaraq yenə də qalib gəldi.

Tənzilə Ağabalayeva