Startaplarda “Biz nə edirik?” yox, “nəyi dəyişirik?” dövrü

Aida Ramiz

   PR və kommunikasiya üzrə ekspert

ABŞ-da keçirilən "Forbes Under 30 Summit" 2026 mənim üçün sadəcə beynəlxalq tədbir deyildi. Bu, hazırda dünyanın hansı istiqamətə getdiyini canlı görmək idi. Açığı, ən çox diqqətimi çəkən texnologiyanın özü yox, ona olan münasibətin dəyişməsi oldu.

Sammit proqramında süni intellekt mövzusu xüsusi yer tuturdu. Amma burada AI heç kim tərəfindən “yenilik” kimi təqdim olunmurdu. Əksinə, çox təbii, artıq həyatın bir hissəsi kimi danışılırdı.

Çıxış edən spikerlər daha çox bu suallara fokuslanırdı: AI ilə nə edirik? Hansı problemi həll edirik? Bu texnologiya real dəyər yaradırmı?

Bir sessiyada səslənən fikir xüsusilə diqqətimi çəkdi: “AI artıq fərq yaratmır. Onu necə istifadə etdiyin fərq yaradır”.

Bu yanaşma əslində bugünkü biznes mühitini çox dəqiq izah edir. Çünki artıq texnologiya hamının əlindədir. Fərqlənmək üçün isə yanaşma lazımdır.

Startap mühitində də eyni tendensiyanı gördüm. Əvvəllər pitch-lərdə məhsul ön planda olurdu. İndi isə daha çox ideyanın arxasındakı məna, problemin necə təqdim olunduğu və gələcəyə necə baxıldığı önə çıxır. Yəni artıq “biz nə edirik?” sualından çox, “biz nəyi dəyişirik?” sualı önəmlidir.

Bu dəyişiklik PR sahəsinə də birbaşa təsir edir. PR artıq məlumat yaymaq deyil. PR artıq mövqe tutmaqdır. Sammitdə iştirak edən startapların və şəxsi brendlərin çoxu özünü təqdim etmirdi,onlar öz baxış bucaqlarını qururdu. Bu isə o deməkdir ki, sən ya narrativi idarə edirsən, ya da başqasının yaratdığı narrativin içində itib gedirsən.

Digər diqqətimi çəkən məqamlardan biri investorların yanaşması oldu. Onlar artıq məhsulun texniki tərəfinə yox, ideyanın zamanına və səbəbinə daha çox baxırlar.

“Niyə bu?” və “niyə indi?” sualları əsasdır. Bu isə startapların düşüncə tərzini kökündən dəyişir.

"Thunderbird School of Global Management"də tələbələrlə keçirdiyim mentorluq görüşü isə bu dəyişimin gələcəkdə daha da dərinləşəcəyini göstərdi. Gənclərlə ünsiyyətdə hiss olunur ki, onlar artıq biznesə yalnız qazanc kimi baxmırlar. Onların əsas fokus nöqtəsi təsir yaratmaqdır. Yəni əvvəl dəyər, sonra gəlir.

Bu sammitdən çıxardığım ən əsas nəticə isə budur: "Dünya artıq sürətlə dəyişmir, dünya artıq fərqli düşünür".

Texnologiya inkişaf edir, bəli. Amma əsas dəyişən insanın yanaşmasıdır.

PR dəyişir, bəli. Amma əslində dəyişən mesajın özü deyil, onun arxasındakı niyyətdir.

Və bu gün hər birimiz üçün əsas sual budur: "Biz bu dəyişimi izləyən tərəfdə qalacağıq, yoxsa onu formalaşdıranlardan biri olacağıq?".