"Qadınlara verilən kredit, gələcəyə verilən səsdir" - SƏHƏR OXUSU

Banqladeşin Çittaqonq bölgəsində doğulan Muhammad Yunus uşaqlıq illərindən etibarən yoxsulluğun ən ağır tərəfləri ilə üzləşmişdi. Maddi çətinliklər, məhdud imkanlar və sosial bərabərsizlik onun dünyagörüşünün formalaşmasında həlledici rol oynadı. İqtisadiyyat üzrə təhsilini ABŞ-da başa vurduqdan sonra vətəninə qayıdan Yunus üçün əsas məqsəd öyrəndiklərini real həyatla uzlaşdırmaq idi.

Valyuta.az xəbər verir ki, onu düşündürən əsas sual sadə, lakin köklü idi: əgər mövcud sistem kasıblara xidmət etmirsə, bəlkə də problemin özü sistemdədir.

1970-ci illərin ortalarında Banqladeş kəndlərində apardığı müşahidələr Yunusu yeni yanaşma axtarışına sövq etdi. O gördü ki, ənənəvi banklar üçün çox kiçik hesab olunan məbləğlər - cəmi 20-30 dollar - kənd yerlərində yaşayan insanlar, xüsusilə qadınlar üçün taleyüklü əhəmiyyət daşıyır. Məhz bu müşahidələr girovsuz, kiçik məbləğli kreditlərə əsaslanan mikrokredit modelinin yaranmasına səbəb oldu. Yunus üçün bu, sadəcə maliyyə aləti deyil, yoxsulluğa qarşı praktiki cavab idi.

1976-cı ildə kiçik bir kənddə həyata keçirilən pilot layihə sonradan daha geniş miqyas aldı və rəsmi bank qurumuna çevrildi. "Grameen Bank" tədricən yalnız kredit verən maliyyə institutu deyil, sosial ədalət və etimad üzərində qurulmuş alternativ iqtisadi model kimi tanınmağa başladı. Bankın əsas hədəfi yoxsul insanlara, xüsusilə qadınlara müstəqil iqtisadi fəaliyyət qurmaq imkanı yaratmaq idi. Bu yanaşma minlərlə ailənin həyat şəraitinə birbaşa təsir göstərdi.

"Grameen Bank" müştərilərinin böyük əksəriyyətini qadınlar təşkil edirdi. Yunus hesab edirdi ki, qadının iqtisadi müstəqilliyi yalnız bir ailənin deyil, bütövlükdə cəmiyyətin rifahını yüksəldir. Kredit alan qadınlar kiçik bizneslər qurur, uşaqlarının təhsilinə yatırım edir və icma daxilində söz sahibi olurdular. Bu proses qadınların sosial statusunun güclənməsinə də mühüm töhfə verdi.

2006-cı ildə Muhammad Yunus və "Grameen Bank" Nobel Sülh Mükafatı ilə təltif edildi. Nobel Komitəsi bu fəaliyyəti yoxsulluğun azaldılması yolu ilə sülhə və davamlı inkişafa töhfə kimi qiymətləndirdi. Yunusun bu mükafatla verdiyi mesaj aydın idi: yoxsulluqla mübarizə təkcə iqtisadi məsələ deyil, həm də mənəvi və etik məsuliyyətdir.

Sonrakı illərdə Yunus mikrokredit ideyasını daha da genişləndirərək “sosial biznes” anlayışını irəli sürdü. Bu model mənfəəti əsas məqsəd kimi deyil, ictimai faydanın davamlılığını ön plana çəkirdi. Onun fikrincə, sahibkarlıq yalnız qazanc vasitəsi olmamalı, eyni zamanda daha ədalətli və balanslı cəmiyyətin qurulmasına xidmət etməlidir.

Mayya Hüseynova