2009-cu ildən ən aşağı səviyyə: Rusiyada neft hasilatı rekord şəkildə azaldı

Rusiyada neft hasilatı üçüncü il ardıcıl olaraq azalır. 2025-ci ilin yekunlarına görə, bu göstərici 512 milyon tona düşüb, halbuki 2024-cü ildə 516 milyon ton, 2023-cü ildə 530 milyon ton, 2022-ci ildə isə 535 milyon ton olub.

Valyuta.az-ın məlumatına görə, "The Moscow Times" nəşri Rusiya baş nazirinin müavini Aleksandr Novaka istinadla yazır ki, büdcə gəlirlərinin dörddə biri və iqtisadiyyatın demək olar yarısı ixracdan asılı olan Rusiya neft sənayesi, ABŞ ekspertlərinin sözlərinə görə, tədricən böhrana doğru sürüşür. Hazırda Rusiyada neft istehsalı 2009-cu ildən ən aşağı səviyyədədir - o zaman 494,2 milyon ton təşkil edirdi.

Buna baxmayaraq, Rusiya hakimiyyəti keçən il hasilatı ən azı 520 milyon tona qədər artırmağı planlaşdırırdı. Lakin Kremlin neft ambisiyalarına ABŞ-ın "Rosneft" və "Lukoyl"a qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalar ciddi təsir göstərib: Bu, ixracı Hindistan və Çinə çətinləşdirib.

2025-ci ilin noyabr sonunda sanksiyalar qüvvəyə mindikdən sonra tankerlərdə dənizin ortasında satılmamış 35 milyon barrel neft qalıb. Saxlama üçün yer sadəcə qalmayıb.

Hazırda Urals markalı Rusiya nefti barrel başına 35–37 dollara satılır, yəni Brent nefti ilə müqayisədə təxminən 50% endirimlə. Urals neftinin qiymətinin kəskin düşməsi Rusiyanın bir sıra yataqlarında hasilatı zərərlə işlətməyə səbəb olub. Yerli neft nəhənglərinin gəlirləri ciddi şəkildə azalıb: "Rosneft"də üç dəfə, "Lukoyl"da isə iki dəfə.

2050-ci ilə qədər köhnə, hələ sovet dövründən qalmış yataqların tükənməsi səbəbindən Rusiya neftinin ixracı üç dəfə azalaraq ildə 234 milyon tondan 79 milyon tona düşə bilər. "Stress-ssenariy"ə görə, burada Qərb sanksiyalarının güclənməsi və dünya üzrə fosil yanacaqlardan sürətli imtina nəzərdə tutulur – bu həcm sıfıra çata bilər.

Rusiya Maliyyə Nazirliyi artıq xəbərdarlıq edib, 2026-cı ildə neft və qaz gəlirləri azalacaq. İqtisadiyyat hər barrel neftdən 20 dollar az gəlir əldə edəcək, çünki büdcəyə barrel başına 59 dollar gəlir nəzərdə tutulub, amma indiki qiymət 39 dollar və daha aşağıdır.

Qərb sanksiyaları və uğurlu idxal əvəzləmə siyasəti sayəsində Rusiya sənayesi 1998-ci ildən bəri ən pis dövrünü yaşayır. Rusiya iqtisadiyyatı depressiyaya düşüb, sənaye istehsalı planları bu il həmçinin neft hasilatı ilə birlikdə son 16 ilin ən aşağı səviyyəsinə endirilib.

Paşa Məmmədli