Özbəkistan və Azərbaycan investisiya dəhlizini gücləndirir: birgə layihələrə 10 milyard dollar ayrılacaq

Son səkkiz il ərzində Özbəkistan 120 milyard dollar xarici investisiya cəlb edib, Xəzər dənizi üzərindən keçən yeni nəqliyyat marşrutu isə yükdaşımaların həcmini 40% artırıb.

Özbəkistan və Azərbaycan Avropa, Mərkəzi Asiya və Qafqaz arasında əlaqələndirici rol oynayacaq yeni investisiya dəhlizini gücləndirir. Valyuta.az-ın Uza.uz-a istinadən verdiyi məlumata görə, ölkələr artıq 2025-ci ilin yekunları üzrə birgə layihələrin həcmində 20–30% artım qeydə alıb, perspektivdə isə qarşılıqlı ticarət dövriyyəsini 2030-cu ilədək 1 milyard dollara çatdırmağı hədəfləyirlər.

Mərkəzi Asiya və Azərbaycan tədricən Avrasiyanın ən dinamik investisiya məkanlarından birinə çevrilir. Region qarşılıqlı ticarəti və birbaşa xarici investisiyaları artıraraq beynəlxalq iqtisadiyyatda təsir imkanlarını genişləndirir.

Bu proses xüsusilə, Özbəkistan və Azərbaycan arasında daha fəal şəkildə davam edir. Ən yüksək səviyyədə siyasi koordinasiya, logistika imkanlarının inkişafı və kapital cəlbinə yönəlmiş sistemli fəaliyyət uzunmüddətli tərəfdaşlıq üçün möhkəm zəmin yaradır. Dövlət başçılarının müntəzəm görüşləri, hökumətlərarası komissiyaların iclasları və işgüzar dairələrin fəaliyyəti əlverişli investisiya mühiti formalaşdırır.

Əsas göstəricilər:

• 120 milyard dollar - Özbəkistanın son səkkiz ildə cəlb etdiyi birbaşa xarici investisiyaların həcmi
• 50 milyard dollar - 2026-cı ildə əlavə investisiya cəlbi üzrə plan
• 20–30% - 2025-ci ildə Azərbaycan-Özbəkistan birgə layihələrinin artım tempi
• 1 milyard dollar - 2030-cu il üçün proqnozlaşdırılan ikitərəfli ticarət dövriyyəsi

İnvestisiyaların əsas istiqamətlərini sənaye, energetika, tikinti və kənd təsərrüfatı təşkil edir. Bununla yanaşı, diqqət yüksək əlavə dəyər yaradan, texnologiya transferini təmin edən və ixrac potensialına malik layihələrə yönəlir.

Qlobal investorların marağı

"Bloomberg" analitikləri bildirirlər ki, "Citibank" və "JPMorgan" kimi maliyyə nəhəngləri Özbəkistanı perspektivli investisiya istiqaməti kimi qiymətləndirirlər. Azərbaycanın infrastruktur layihələri də beynəlxalq investorların diqqətini cəlb edir.

Əməkdaşlığın əsas hərəkətverici qüvvələri

Birgə təşəbbüslərin həyata keçirilməsində əsas mexanizmlərdən biri Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkətidir (AÖİŞ). Şirkət səhiyyə, logistika, sənaye, qida emalı, maliyyə texnologiyaları (fintex), informasiya texnologiyaları, təhsil və energetika kimi strateji sahələrə uzunmüddətli investisiyalar yatırmağa yönəlib.

Hazırda həyata keçirilən layihələr arasında aşağıdakılar yer alır:

• "Engineering+" şirkəti ilə birlikdə ICE+ immersion soyutma texnologiyası əsasında yeni nəsil məlumat mərkəzləri üçün avadanlıqların lokallaşdırılması
• İnvestisiya həcmi - 1,7 milyon dollar. Məhsulların Mərkəzi Asiya və Yaxın Şərq ölkələrinə ixracı nəzərdə tutulur
• "Cintana Education" və "Arizona State University" ilə əməkdaşlıq çərçivəsində Daşkənddəki "American University of Technology" universitetinin təhsil infrastrukturunun modernləşdirilməsi. İnvestisiya həcmi - 2 milyon dollar
• Logistika infrastrukturunun inkişafı ilə birlikdə Özbəkistanda pərakəndə satış şəbəkəsinin genişləndirilməsi. İnvestisiya həcmi - 15 milyon dollar

AÖİŞ-in investisiya portfelində hazırda baxılmaqda olan daha 15 perspektivli layihə mövcuddur.

Logistika iqtisadi yaxınlaşmanın katalizatoru kimi

Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun (Orta Dəhliz) inkişafı iqtisadi inteqrasiyanın əsas amillərindən birinə çevrilib. 2025-ci ilin yanvar-sentyabr aylarının nəticələrinə görə:

Azərbaycan üzərindən daşınan yüklərin həcmi 2,65 milyon tona çatıb (+6%)

Bakı Limanında konteyner aşırmaları 40% artıb

Bu göstəricilər tranzit marşrutlarının şaxələndirilməsinə, ənənəvi yollar asılılığının azaldılmasına və Avropa İttifaqı, Çin, eləcə də Cənubi Asiya ölkələri ilə ticarət əlaqələrinin möhkəmlənməsinə imkan yaradır.

10 milyard dollarlıq strateji paket

İki ölkə arasında tərəfdaşlığa əlavə təkan verəcək mühüm təşəbbüslərdən biri də müəssisələr və biznes strukturları arasında birgə layihələrin həyata keçirilməsi üçün nəzərdə tutulan 10 milyard dollarlıq investisiya paketidir.

Ekspertlər hesab edirlər ki, formalaşmaqda olan investisiya dəhlizi Avrasiyanın əsas iqtisadi körpülərindən birinə çevrilə bilər. Bu dəhliz yalnız kapital axınını deyil, həm də texnologiya mübadiləsini, sənaye kooperasiyasını və bütün region üzrə ixrac artımını sürətləndirəcək.

Azadə Ağayeva