"Süni intellektlə bağlı bütün nikbinliyimin bitdiyini bəyan edirəm"

Brayan Sozzi 
“Yahoo Finance”in icraçı redaktoru

Üç il əvvəl süni intellektin iş yerlərinin yaradılmasına təsiri ilə bağlı daha nikbin idim.

Bu gün etibarilə həmin sahədə qalan bütün nikbinliyimin bitdiyini rəsmi şəkildə bəyan edirəm.

Süni intellektin necə tətbiq edildiyi barədə liderlərlə nə qədər çox danışıramsa, ABŞ işçi qüvvəsinin gələcəyi ilə bağlı bir o qədər narahat oluram. Əlbəttə, ən yaxşı və ən istedadlı şəxslər yeni süni intellekt alətlərindən istifadə edərək böyük məhsuldarlıq artımı əldə edəcəklər. Bəs sadəcə yaxşı işçi olanlar? Yaxud süni intellekt iş axınlarını tez bir zamanda mənimsəyə bilməyən daha yaşlı işçilər?

Onların başına nə gələcəyini deyə bilərəm: onlar bir il ərzində iş axtarışında qalacaq və ya karyera dəyişərək “Uber” (UBER) üçün sürücülük etməyə məcbur olacaqlar. Halbuki bu iş də risk altındadır, çünki “Uber” “Rivian” (RIVN) robotaksilərini tətbiq etməklə “Tesla” robotaksiləri ilə rəqabət aparmağa hazırlaşır.

“Düşünürəm ki, 2027-ci ilə qədər Uoll-Strit tərəfindən əməliyyat xərclərinə nəzarət son dərəcə sərt olacaq, ehtimal ki, artıq bu ilin ikinci yarısından başlayaraq... çünki hansı təşkilatların bu texnologiyadan effektiv istifadə etdiyini, hansılarının isə etmədiyini müəyyən etmək mümkün olacaq”, – deyə “Circle” (CRCL) şirkətinin həmtəsisçisi və baş icraçı direktoru Ceremi Aller çərşənbə axşamı Nyu-York İqtisadi Klubunda bildirib. “Hesab edirəm ki, bu, qısa müddətdə əmək bazarına təsir göstərəcək.”

Bu təsir artıq “Block” (XYZ), “Amazon” (AMZN) şirkətlərində kütləvi ixtisarlarla özünü göstərir və yaxın zamanda “Meta” (META) şirkətində də baş verə bilər.

“Morgan Stanley”in süni intellektin yaxın müddətdə ən çox təsir göstərə biləcəyi beş sektorda fəaliyyət göstərən şirkətlər arasında apardığı yeni sorğuya əsasən, ümumi məşğulluq 4% azalıb.

Ən çox ixtisar edilən və yerinə yeni işçi götürülməyən vəzifələr karyerasının başlanğıc mərhələsində olan, yəni əvvəlki təcrübəsi olmayan işçilərə aiddir.

Bu həftə süni intellektlə bağlı apardığım bəzi söhbətlər:

“Circle” şirkətinin baş icraçı direktoru Ceremi Aller:

“Düşünürəm ki, xüsusilə agent əsaslı süni intellekt iqtisadi fəaliyyətin sürətini kəskin şəkildə artıracaq və şirkətlərin daha səmərəli fəaliyyət formalarına imkan yaradacaq... Mənim şəxsi fikrimcə, məhsuldarlıq baxımından iqtisadiyyatın bütün əsas sahələrində ÜDM artımı çox əhəmiyyətli şəkildə dəyişə və arta bilər.

Əslində, süni intellekt agentləri hazırda insanlar tərəfindən yerinə yetirilən işlərin böyük bir hissəsini geniş miqyasda əvəz edəcək. Düşünürəm ki, bu təsir xüsusilə ofis işlərində daha qabarıq olacaq. Bu, şirkətimdəki hər bir əməkdaşa verdiyim mesajdır: əgər siz bu agent əsaslı imkanları qəbul etsəniz, fərd olaraq yeni ‘supergüclər’ əldə edirsiniz və təsir imkanlarınız kəskin şəkildə artır...”

“IBM” şirkətinin sədr müavini Qeri Kon:

“Düşünürəm ki, işini itirənlər yenidən təlim keçəcək və başqa işlər tapacaqlar. Bu cür müzakirələr at arabalarının dövrü bitəndə və daxiliyanma mühərrikləri meydana çıxanda da aparılırdı. Həmişə belə bir reaksiya olur ki, hər şey dəhşətli olacaq, bu, sivilizasiyanın sonu olacaq... Əgər iqtisadiyyat kəskin şəkildə böyüsə, fərqli olmaq daha yaxşı da ola bilər.  Bizə daha çox xidmət sahəsində çalışan insanlar lazım olacaq. Hələ də süni intellekt mənim lavabomu və ya işıqlarımı təmir edə bilmir.

Şəhərdə santexnik tapmağa çalışın, ölkənin istənilən yerində santexnik tapmağa çalışın, dülgər, elektrik ustası tapmağa çalışın... Məlumat mərkəzlərinin tikintisini düşünün. Enerji obyektlərinin tikintisini düşünün. Bunlar maşınlar tərəfindən deyil, insan əlləri ilə qurulacaq. Bizə ixtisaslı əllər lazım olacaq.”

“HP Inc.” şirkətinin idarə heyətinin üzvü Songi Yun:

“Düşünürəm ki, insan diqqəti, istedadı və zəka tələb edən çoxlu yeni işlər və sahələr yaranacaq. Lakin keçid asan deyil. Bu, avtomatik baş vermir. Cəmiyyət olaraq işçi qüvvəsinin bacarıqlarını necə inkişaf etdirəcəyimizə ciddi diqqət yetirməliyik.”

“Edward Jones” şirkətinin baş icraçı direktoru Penni Peninqton:

“Avtomatlaşdırma imkanı var – bəlkə də bütün iş üçün deyil, amma işlə bağlı müəyyən tapşırıqlar üçün. Gücləndirmə imkanı var. Və əlavə imkanlar var. Deməli, bizim imkanımız daha yaxşı insan olmaqdır. Yaradıcılıq, mühakimə, etik dəyərlər, dürüstlük, fərqləndirmə qabiliyyəti, insan bacarıqlarının tətbiqindən gələn zövq – liderlər olaraq diqqət yetirməli olduğumuz məhz budur.”