"Apple"ın rəhbərindən gözlənilməz xəbərdarlıq: Ekranı kənara qoyun, təbiətə çıxın

"Apple" şirkətinin baş direktoru Tim Kuk texnologiya dünyasında nadir rast gəlinən açıqlama ilə diqqət çəkib. 

Valyuta.az-ən məlumatına görə, televiziya proqramlarından birində çıxış edən Kuk bildirib ki, insanların rəqəmsal cihazlarla keçirdiyi vaxtı azaltması daha sağlam seçimdir.

Öz şirkətinin istehsal etdiyi telefonların həddindən artıq istifadəsinə qarşı xəbərdarlıq edən rəhbər vurğulayıb ki, insanlar ekranlara deyil, bir-birinin gözlərinə baxmalıdır. "Çölə çıxın və vaxtınızı təbiətdə keçirin" deyən Kuk rəqəmsal dünyanın real həyatın önünə keçməməsinin vacibliyini qeyd edib.

Bu cür çağırışın dünyanın ən böyük texnologiya şirkətlərindən birinin rəhbəri tərəfindən səsləndirilməsi geniş rezonans doğurub. Aparılan araşdırmalar xüsusilə gənclər arasında ekran qarşısında keçirilən vaxtın ciddi səviyyəyə çatdığını göstərir. Məlumatlara görə, ABŞ-da 13–18 yaş arası gənclər gün ərzində 8 saatdan çox vaxtını rəqəmsal platformalarda keçirir. Smartfon asılılığı artıq sadə vərdiş deyil, həm psixoloji, həm də fiziki sağlamlıq üçün təhlükəyə çevrilib.

Gün ərzində fasiləsiz şəkildə telefonda məzmun izləməyin müxtəlif sağlamlıq problemlərinə səbəb olduğu bildirilir. Uzun müddət telefona baxmaqdan yaranan və “texnologiya boynu” kimi tanınan duruş pozuntusu ən geniş yayılmış fiziki problemlərdəndir. Lakin əsas risk beynin fəaliyyətində ortaya çıxır. Tətbiqlərin təqdim etdiyi ani bildirişlər beyində dopamin ifrazını artıraraq asılılığa bənzər mexanizm yaradır. Bu isə zamanla impuls nəzarətini zəiflədir və telefonun davamlı yoxlanılması ehtiyacını formalaşdırır. Bundan əlavə, nəzarətsiz istifadə yuxu keyfiyyətini aşağı salır və əsəbilikdən ürək xəstəliklərinə qədər müxtəlif riskləri artırır.

Psixoloji sağlamlıq baxımından vəziyyət daha ciddi qiymətləndirilir. Gündə 2 saatdan çox ekran qarşısında vaxt keçirən uşaq və yeniyetmələrdə depressiya riskinin əhəmiyyətli dərəcədə artdığı müəyyən olunub. Ekran qarşısında keçirilən hər əlavə dəqiqə bu riski daha da yüksəldir. Mütəxəssislər bildirir ki, bu vəziyyət geri dönməz deyil. Cəmi üç həftə ərzində telefon istifadəsinin məhdudlaşdırılması belə psixoloji vəziyyətə müsbət təsir göstərə bilər. Hər dəfə telefona uzanarkən “Mən bunu hansı məqsədlə götürürəm?” sualını vermək məqsədsiz istifadənin qarşısını almağa kömək edir.

Texnologiya dövründə smartfonları tamamilə həyatımızdan çıxarmaq real görünmür. Lakin onlardan asılı vəziyyətə düşmək də qaçılmaz deyil. Mütəmadi fiziki fəaliyyət ekran qarşısında uzun müddət qalmağın mənfi təsirlərini azaltmaq üçün effektiv üsullardan biri hesab olunur. Bundan əlavə, monitor yüksəldicisi kimi sadə ergonomik həllər fiziki narahatlıqları xeyli azalda bilər.

Nəticə etibarilə, əsas məsələ texnologiyanı tam rədd etmək deyil, Tim Kukun da vurğuladığı kimi həyatın mərkəzinə ekranları deyil, real dünyanı və insan münasibətlərini qoymaqdır.

Paşa Məmmədli