2026-cı il üçün qlobal iqtisadiyyatla bağlı 5 mühüm nüans - SƏHƏR OXUSU

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqtisadi və Sosial Məsələlər Departamentinin (UN DESA) açıqladığı məlumata görə, qlobal iqtisadiyyat 2025-ci ildə gözləntilərdən daha dayanıqlı performans göstərib.

Ardıcıl şoklara və artan qeyri-müəyyənliyə baxmayaraq, ticarət həcmləri artmaqda davam edib, ümumi iqtisadi aktivlik isə proqnozlaşdırılandan daha güclü olub.

Əsas sual isə bu dayanıqlığın 2026-cı ildə də davam edib-etməyəcəyidir. 

Valyuta.az qlobal iqtisadiyyatla bağlı 2026-cı il üçün 5 əsas məqamı qeyd edir:

Qlobal iqtisadi artım sabitdir, lakin zəifdir

Dünya iqtisadiyyatının 2026-cı ildə mülayim templə artacağı proqnozlaşdırılır. Aşağı investisiya səviyyəsi, yüksək borclanma və məhdud fiskal imkanlar ölkələrin məhsuldarlığı artırmaq və davamlı artım əldə etmək imkanlarını məhdudlaşdırır. Geosiyasi gərginliklər və maliyyə riskləri isə qlobal mənzərəni kövrək saxlayır.

İnkişaf qeyri-bərabər şəkildə davam edir

İnkişaf etmiş ölkələrdə artımın sabit, lakin orta səviyyədə qalacağı gözlənilir. Bir sıra iri inkişaf etməkdə olan ölkələr daxili tələbin davamlılığı və hədəfli siyasətlər hesabına artım tempini qoruyur. Lakin həssas ölkələr üçün perspektivlər çətin olaraq qalır - iqtisadi şaxələndirmənin zəifliyi, iqlim şokları və yüksək borc yükü əsas risklər sırasındadır.

Ticarət gərginliyi artsa da, qlobal təsir məhduddur

2025-ci ildə ABŞ-ın tarifləri kəskin artırması yeni ticarət gərginlikləri yaradıb. Bununla belə, indiyədək qlobal ticarət axınlarında ciddi pozuntu müşahidə olunmayıb. ABŞ ilə əsas ticarət tərəfdaşları arasında ikitərəfli razılaşmalar daha geniş eskalasiyanın qarşısını alıb. İlkin mərhələdə yüklərin qabaqcadan göndərilməsi iqtisadi aktivliyi artırsa da, bu təsirin 2026-cı ildə zəifləyəcəyi gözlənilir.

İnflyasiya zəifləyir, amma risklər qalır.

2026-cı ildə qlobal inflyasiyanın azalmaqda davam edəcəyi və mərkəzi bankların pul siyasətini tədricən yumşalda biləcəyi proqnozlaşdırılır. Bununla yanaşı, münaqişələr, geosiyasi gərginliklər, ticarət pozuntuları və iqlim hadisələri inflyasiya təzyiqlərini yenidən artıra bilər.

Süni intellekt məhsuldarlıq üçün fürsət yaradır, amma qeyri-müəyyənlik yüksəkdir

Süni intellekt texnologiyalarının məhsuldarlığı artırmaq potensialı yüksək qiymətləndirilir. Lakin bu təsirin miqyası və vaxtı hələ də qeyri-müəyyəndir. Faydaların bərabər bölüşdürülməməsi mövcud sosial və iqtisadi bərabərsizlikləri dərinləşdirə bilər. AI-nin geniş təsiri bacarıqlara, rəqəmsal infrastruktura və inklüziv siyasətlərə yatırımlardan asılı olacaq.

Sərvanə Rəmixanova