Pul planı hazırlayarkən çoxlarının gözdən qaçırdığı bir addım

Maliyyə planı yaradın. Bu, demək olar ki, bütün şəxsi maliyyə mütəxəssislərindən eşidəcəyiniz sabit və dəyişməz tövsiyədir. Lakin düzgün görünən bir plan qurmaq üçün masaya əyləşəndə, nədən başlamaq lazım olduğunu bilməyə bilərsiniz. Əgər daha yaxşı maliyyə vəziyyətinə aparan ilk addım “plan yaratmaqdırsa”, bəs həmin planın ilk addımı nə olmalıdır?

“11 Financial” şirkətinin qurucusu və baş icraçı direktoru, həmçinin sertifikatlı maliyyə planlaşdırıcısı (CFP) Teylor Kovar üçün cavab sadədir: Əlinizdə nə olduğunu bilin. Onun sözlərinə görə, dəyərli hər bir maliyyə planı pul vərdişlərini izləməklə başlayır — yəni nə qədər gəlir əldə etdiyinizi və nə qədər xərc etdiyinizi müəyyən etməklə. O bildirib: “Ölçə bilmədiyinizi idarə edə bilməzsiniz.”

Təəssüf ki, bir çox insan bu sadə addımdan başlamır. Nəticədə isə onların həqiqətən əməl edə biləcəyi fərdi plan hazırlamaq ehtimalı azalır. 

Kovarın sözlərinə görə, müştərinin illik gəliri 40 min və ya 400 min dollar olmasından asılı olmayaraq, hamının bir ehtiyacı var: aydınlıq. İnsanlar nə qədər pul qazandıqlarını, nə qədər xərclədiklərini və ən əsası, xərcləmə və yığım vərdişlərinin məqsədləri ilə uyğun olub-olmadığını bilməlidirlər.

O qeyd edib: “Xərcləri izləmək cəlbedici görünməyə bilər, amma çox güclü vasitədir. Bu yolla təxminləri strategiyaya çeviririk.”

Kovar hesab edir ki, maliyyəni izləmək yalnız mövcud vəziyyəti göstərmir, eyni zamanda məqsədləri də dəqiqləşdirir. Əgər rəqəmlər erkən pensiyaya çıxmaq, daha çox səyahət etmək və ya ev borcunu bağlamaq planları ilə bağlı sizdə narahatlıq yaradırsa, deməli artıq üzərində işləyəcəyiniz məqsəd formalaşıb.

O bildirib: “Sizin üçün uğurun necə göründüyünü müəyyən etdikdən sonra, oraya çatmaq üçün planı geriyə doğru qura bilərik. Hamıya eyni yanaşma uyğun deyil. İlk addım şəxsiyyətinizə və prioritetlərinizə uyğun olmalıdır, əks halda davamlı olmayacaq.”

Yanaşmanızı xarakterinizə uyğunlaşdırın

Kovar ilk addımı iki hissəyə bölür: məlumatları toplamaq və onları həqiqətən istifadə edəcəyiniz formada təşkil etmək. Bunun üçün hər şeyi “Excel” cədvəlində toplamaq məcburi deyil.

Əgər “Excel” cədvəlləri sizə çətin gəlirsə, buna davam etməyəcəksiniz və bütün izləmə prosesi mənasını itirəcək. Vizual məlumatları daha yaxşı qavrayırsınızsa, qrafikdən istifadə edin. Hekayə formasını sevirsinizsə, hər şeyi mətn şəklində yazın. Əsas məsələ üsul deyil, onu başa düşməyiniz və mütəmadi yeniləməyinizdir.

Kovar deyib: “Məhz burada maliyyə baxımından necə formalaşdığınızı anlamaq böyük əhəmiyyət daşıyır. İnsanların başqalarının yolunu izləməkdən imtina edib, öz real həyatlarına uyğun plan qurmağa başladıqdan sonra böyük irəliləyiş əldə etdiklərini görmüşəm.”

Müştərilərə öz yollarını tapmağa kömək etmək üçün Kovar bir əsas sual verir: “Bu gün sizi azadlığa bir addım da yaxınlaşdıracaq hansı qərarı verə bilərik?” Məlumatlara birlikdə baxarkən bu qərar hesabların birləşdirilməsi, 90 günlük yığım çağırışının başlanması və ya sadəcə rəqəmləri nəzərdən keçirərək suallar verməkdən ibarət ola bilər.

O əlavə edib: “Bunun mürəkkəb olmasına ehtiyac yoxdur. Sadəcə hərəkətə keçmək lazımdır. Müştərilərimin çoxu sahibkar və ya pensiyaya yaxın insanlardır, onların başı çox işə qarışıb. Biz artıq səs-küyü aradan qaldırır və istifadə edə biləcəkləri plan qururuq.”

İlk addım emosional maneələri aradan qaldırmağa kömək edir

Kovar anlayır ki, pul idarəçiliyi yalnız rəqəmlərdən ibarət deyil — burada hisslər də mühüm rol oynayır. İnsanlar xərclərini və yığımlarını izləməyə başlayanda ən çox utanc, günahkarlıq hissi və “pulla bacarmıram” qorxusu yaşayırlar. Onun müşahidəsinə görə, bu hisslər bütün gəlir səviyyələrində oxşardır.

Məhz buna görə pulun izlənməsi ilk addım olmalıdır. Xərcləmə və yığım vərdişləriniz, eləcə də onların məqsədlərinizlə müqayisəsi barədə faktlara sahib olduqda, faydasız hissləri kənara qoyub işə başlaya bilərsiniz.

Kovar bildirib: “Amma əksər hallarda bu emosiyalar insanların pulla təbii münasibəti ilə bağlı olur. Mən çıxışlarımda və “The Money Couple” ilə işimizdə bu mövzuya tez-tez toxunuram. Öz daxili yanaşmanızı başa düşdükdə, özünüzü mühakimə etməyi dayandırır və irəliləyişə başlayırsınız. Bu dəyişiklik hər şeyi dəyişir.”

Tənzilə Ağabalayeva