Müasir məhsul dizaynında nələr işləyir, nələr uğursuzluğa düçar olur?

UI və UX artıq vizual yeniliklə kifayətlənmir – əsas diqqət aydınlıq, etibar və uzunmüddətli istifadəyə yönəlib. UI/UX artıq təkcə estetik görünüş deyil; sistemləri anlaşılan, etik və insan yönümlü etmək əsas məqsəddir.

UX əvvəllər dizayn prosesinin son mərhələsində tətbiq edilirdi. İndi isə sistemin necə işləməsini, istifadəçinin qərarvermə prosesini və işi görmək üçün nə qədər düşünməli olduğunu formalaşdırır. UI sadələşməyib, sakitləşib. Müasir UI diqqəti özünə cəlb etmir — yönəltməyə, etibarı artırmağa və istifadəçinin qarşısında maneə olmamağa xidmət edir.

Valyuta.az xəbər verir ki, artıq UI/UX-in məqsədi dəyişib.

İstifadəçi interfeysi və təcrübəsi sahəsi artıq “gözə xoş gəlməkdən” çıxıb, sistemləri anlaşılan, etik və insana uyğun formaya gətirməyə yönəlib. Bu dəyişiklik nəzərəçarpacaqdır. Artıq iri biznes platformalarında açıq-aydınlıq sıxlıqdan üstün tutulur. İstehlakçı tətbiqlərində isə funksionallıqdan daha çox maneələrin aradan qaldırılması ön plandadır. İstifadəçilər artıq onları “optimizasiya etməyə” çalışan interfeyslərdən narahatlıq hiss edirlər – dəstək yerinə yönəldilməyə çalışırlar.

UX artıq əsas infrastruktur rolundadır.

Uzun illər UX sonradan tətbiq edilən bir qat kimi qəbul olunurdu – texniki inkişafdan, marka və məhsul qərarlarından sonra gəlirdi. Artıq bu yanaşma keçərli deyil.

Bugünkü reallıqda UX sistemin davranışını, istifadəçinin növbəti addımını və prosesi başa düşmək üçün sərf etdiyi əqli yükü formalaşdırır. UX uğursuzluğa düçar olduqda nəticələr yalnız vizual olmur – iş axınları yarımçıq qalır, verilənlərə etibar azalır, texniki dəstəyə müraciətlər artır, uyğunluq problemləri və daxili müqavimət yaranır.

Bu, xüsusilə mürəkkəb mühitlərdə özünü göstərir: korporativ platformalar, səhiyyə sistemləri, maliyyə alətləri və daxili panel tətbiqləri artıq funksiyaların sayı ilə deyil, təzyiq altında nə qədər naviqasiya oluna bilən olmaları ilə qiymətləndirilir.

UI daha səssiz, lakin daha mürəkkəbdir.

Sadəliklə səssizlik eyni deyil. Müasir UI daha səssiz görünə bilər, lakin onu yaratmaq asan deyil.

İnterfeyslərdə boşluqlar, vizual iyerarxiya, tipoqrafiya və incə interaktiv ipucları əsas rol oynayır. Rənglər daha məqsədyönlü istifadə olunur. Hərəkət dekorativ yox, funksional xarakter daşıyır. Bütün komponentlər fərqli kontekstlərdə, cihazlarda və vəziyyətlərdə eyni cür davranmalıdır.

Bu, UI dizaynında standartları yüksəldib. Sakit bir interfeys zəif strukturlaşmanı, zəif kontrastı və qeyri-müntəzəm məntiqi dərhal ifşa edir. Ən yaxşı UI özünü hiss etdirmir — istifadəçini yönəldir, inam yaradır və prosesə mane olmur. Dizayn sistemləri statik deyil, canlı çərçivələrdir.

Müasir UI artıq ayrı-ayrı ekranlar deyil, sistemin zamanla necə davrandığı ilə əlaqəlidir. Dizayn sistemləri sadə kitabxanalar deyil, davranış, əlçatanlıq və ölçəkləndirmə ilə bağlı qərarların kodlaşdırıldığı canlı çərçivələrdir. Əlçatanlıq artıq uyğunluq yox, peşəkarlıq göstəricisidir. Əvvəllər əlçatanlıq (accessibility) yalnız bir “siyahı” idi: kontrast nisbətləri, klaviatura ilə naviqasiya, alternativ mətn və s. İndi bu konsepsiya dizayn bacarığının göstəricisinə çevrilib.

Dizaynerlər anlayırlar ki, əlçatan interfeys hər kəs üçün daha aydındır. Ambiqvlik azalır, anlaşılırlıq artır, cihazlar və istifadə şərtləri arasında davamlılıq təmin olunur. Əlçatanlıq əvvəlcədən nəzərə alındıqda, təkcə layout-a yox, mətnə, səhvlərdən bərpa yoluna qədər hər şeyə təsir edir.

İstifadəçilər həddindən artıq avtomatlaşdırmadan narazıdır.

Avtomatlaşdırma ilə istifadəçi azadlığı arasında balans pozulub. Süni intellektlə işləyən məhsullar çox zaman istifadəçi yerinə qərar verir və bunun necə baş verdiyini açıq göstərmir. Bu isə etibara mənfi təsir edir. İstifadəçi artıq sistemin necə işlədiyini başa düşmür, təkliflərə kor-koranə tabe olur, problem yarananda isə səbəbini bilmir.

Müasir UX-də isə izah edilə bilən, geri dönə bilən və aydın sistem məntiqinə önəm verilir. Yaxşı UX düşünməyə yer qoyur. Artıq tədqiqatlar fasiləli deyil, davamlı xarakter alıb. Araşdırmalar artıq yalnız başlanğıcda və ya təqdimatdan sonra aparılmır. İstifadə zamanı baş verən hər bir hərəkət – tərəddüd, yarımçıq qoyulan proses, alternativ yollar – dizayn üçün dəyərli siqnallar sayılır. Məhsullar daim dəyişdiyindən, yetkin UX komandaları bu dəyişiklikləri tez görür və uyğun reaksiya verir. Müxtəliflik yox, davamlılıq fərqləndirici amil sayılır.

Vizual dillər oxşarlaşdıqca, fərqlilik davranış sabitliyində təzahür edir:

• Sabit naviqasiya
• Müntəzəm qarşılıqlı əlaqə
• Tonun uyğunluğu
• Platformalararası eyni davranış

Bunlar vizual yenilikdən daha çox etibar yaradır. İstifadəçilər nə gözlədiklərini bilmək istəyir və gözlənilənlə qarşılaşdıqları zaman rahatlıq hiss edirlər. Dizaynerin rolu dəyişib. Dizaynerlər artıq yalnız ekranlar çəkmir – sistemləri formalaşdırırlar. Mühəndislik, məzmun və strategiya ilə daha sıx işləyirlər. Qısa müddətli deyil, uzunmüddətli nəticələr haqqında düşünürlər. Bu isə peşəkarlıq səviyyəsini artırır. Müasir dizayner həm görünüş, həm funksionallıq, həm empatiya, həm də real texniki və strateji məhdudiyyətlər arasında balans yaratmalıdır.

UI/UX-in gələcəyi:

Gələcəkdə interfeyslər daha da adaptiv olacaq, lakin bu adaptivlik anlaşıqlığı azaltmamalıdır. Dizayn sistemləri genişlənməkdən daha çox dərinləşəcək. Əlçatanlıq artıq müzakirə mövzusu yox, standart olacaq. UX isə istifadəçi mühakiməsini dəstəkləmə səviyyəsinə görə qiymətləndiriləcək. UI/UX artıq trendlərlə yox, yetkinliklə ölçülür. Dizayn sistemləri formalaşdırır və bu məsuliyyət ciddiyə alınmalıdır. Yaxşı UI/UX özünü elan etmir. O, səssiz şəkildə etibar qazanır, bir qarşılıqlı əlaqədən o birinə.

Tənzilə Ağabalayeva