Dəmirin gücü litiuma qarşı: Dünyanın ən böyük "paslı batareya" layihəsi gəlir

"Google" süni intellekt və iri məlumat mərkəzlərinin artan enerji tələbatını qarşılamaq üçün qeyri-adi üsul üzərində işləyir. ABŞ-ın Minnesota ştatında həyata keçirilməsi planlaşdırılan yeni layihədə nüvə enerjisi axtarışlarına əlavə olaraq fərqli bir texnologiya – paslanan batareyalar tətbiq ediləcək.

Valyuta.az xəbər verir ki, dəmirin paslanma prosesini nəzarət altına alaraq enerji toplayan bu sistem litium-ion batareyaların dominant olduğu enerji sektorunda balansı dəyişə bilər. 

"Form Energy" tərəfindən hazırlanmış “dəmir-hava” texnologiyası təbiətdəki ən sadə kimyəvi reaksiyalardan birini müasir texnologiya ilə birləşdirir. Şirkətin məlumatına görə, bu təşəbbüs gigavat-saat miqyasında dünyada elan edilmiş ən böyük batareya layihəsi hesab olunur. 

Təxminən 300 meqavat gücündə olan bu nəhəng batareya kompleksi 100 saata qədər fasiləsiz enerji təmin edə bilər. "Google" və "Xcel Energy" tərəfindən regionun enerji şəbəkəsinə inteqrasiya ediləcək sistem 1900 meqavatlıq təmiz enerji planının bir hissəsidir və külək ilə günəş enerjisini dəmiri paslandırmaq yolu ilə saxlayır.

Bu texnologiyanın əsas üstünlüyü istehsal zamanı litium, kobalt və ya natrium kimi nadir və bahalı materiallara ehtiyac duymamasıdır. Sistem yalnız dəmir, hava və sudan istifadə edir. İş prinsipi isə “geri çevrilə bilən paslanma” mexanizminə əsaslanır. Batareya enerji verdiyi zaman havadan oksigen alaraq daxilindəki dəmiri pas halına salır və bu proses zamanı elektrik enerjisi yaranır. Yenidən doldurma zamanı isə elektrik cərəyanı bu reaksiyanı əksinə çevirərək pası yenidən dəmirə çevirir və oksigeni havaya buraxır. Beləliklə, material tükənmədən davam edən dövri proses formalaşır.

Təhlükəsizlik baxımından da bu sistem əhəmiyyətli üstünlüklər təqdim edir, çünki ənənəvi batareyalarda risk yaradan yanıcı maddələrdən istifadə olunmur. Lakin bu texnologiyanın yüksək səmərəliliyi ilə yanaşı, ciddi fiziki ölçü tələbi də var. Hər bir batareya modulu demək olar ki, yük konteyneri ölçüsündədir. Bu səbəbdən texnologiya məişət cihazları və ya avtomobillər üçün uyğun sayılmasa da, "Google"un geniş ərazilərə yayılan məlumat mərkəzləri kimi iri sənaye obyektləri üçün ideal həll hesab olunur. Bir çox texnologiya şirkəti nüvə enerjisinə yönəldiyi halda, "Google"un paslanma əsaslı bu yanaşması təmiz enerji sahəsində alternativ və davamlı bir yol kimi qiymətləndirilir.

Paşa Məmmədli