Biznesdə qərarvermə: instinktləmi, yoxsa dəqiq məlumatlarla?

Biznes dünyasında qərarlar uğurun və ya uğursuzluğun təməlini təşkil edir. Bəs bu qərarlar verilərkən instinktlərə güvənmək doğrudurmu, yoxsa məlumatlara əsaslanmaq daha effektivdir?

Texnologiyanın və süni intellektin sürətli inkişafı nəticəsində şirkətlər qərarvermə prosesində istifadə etmək üçün əvvəlkindən daha çox məlumat əldə edə bilirlər. Buna baxmayaraq, bir çox müəssisə hələ də faktlara deyil, instinktlərə və intuisiya əsaslanan yanaşmalara üstünlük verir. Bəs hansı üsul daha doğrudur?

İnstinktlərə əsaslanan qərarvermə

Təcrübəli sahibkarlar zamanla instinktiv qərarvermə bacarığı qazanırlar. Bu, illərlə qərar vermək, nəticələri izləmək və uyğunlaşmaqla formalaşır. Təcrübəli şəxslər qeyri-müəyyən və məhdud informasiya olan hallarda, məsələn, işgüzar razılaşmalar və ya müştəri qiymətləndirməsi zamanı intuisiya ilə hərəkət edirlər.

İnstinktlərə əsaslanmaq üçün aşağıdakı yollar tövsiyə olunur:

İnsanlarla ilk tanışlıqda daxili hisslərinizə diqqət yetirin.

Aydın məlumat əvəzinə vəziyyətlə bağlı öz hisslərinizi qiymətləndirin.

Bədənin verdiyi reaksiyalara (gərginlik, rahatlıq və s.) diqqət edin.

İnstinktlərinizə əsaslanan qərarı başqalarına izah etmək üçün aydın arqumentlər hazırlayın.

Üstünlüklər:

Təcrübədən yaranan intuisiya tez və inamlı qərarlar verir.

Qismən və ya natamam məlumatlarda qərarverməyə kömək edir.

Risk almağa və yeni ideyaları sınamağa şərait yaradır.

Stress və qərarvermə yorğunluğunu azaldır.

Mənfi cəhətlər:

Emosiyalar qərarverməni korlaya bilər.

Şüuraltı qərəzlər nəticəyə təsir edə bilər.

Qorxu bəzən instinktlə səhv salına bilər.

Kompleks qərarlar tək instinktlə verilə bilməz.

İnstinktlər mütləq uğurlu nəticə vermir.

Məlumatlara əsaslanan qərarvermə:

Müasir dövrdə müəssisələr satış, müştəri davranışları, bazar tendensiyaları və s. ilə bağlı böyük həcmdə məlumata sahibdir. Bu məlumatlar strateji planlama və risklərin qiymətləndirilməsində əhəmiyyətli rol oynayır.

Məlumatlar instinktləri tamamlayaraq, daha obyektiv və əsaslandırılmış qərarların verilməsini təmin edir. Həmçinin investorlar, idarə heyətləri və əməkdaşlar qarşısında qərarların izah olunmasını da asanlaşdırır.

Üstünlüklər:

Qərarların əsaslandırılması asanlaşır.

Məlumatlara əsaslanan müəssisələr daha tez adaptasiya olur.

Eyni məlumat bazası komanda daxilində əməkdaşlığı gücləndirir.

Əməliyyatların real mənzərəsini göstərir.

Mənfi cəhətlər:

Keyfiyyətsiz məlumatlar yanlış qərarlara səbəb ola bilər.

Məlumatlar da insan kimi qərəzli ola bilər.

Bəzi keyfiyyət meyarları (emosiya, əməkdaş məmnuniyyəti və s.) ölçülə bilməz.

Təkcə rəqəmlərə əsaslanmaq insani faktorları gözdən qaçırmağa səbəb ola bilər.

Son söz: balanslı yanaşma

Yaxşı biznes qərarları nə təkcə instinktlərə, nə də yalnız məlumatlara əsaslanır. Ən yaxşı nəticə hər iki yanaşmanın balanslaşdırılmış istifadəsi ilə əldə edilir. Təcrübə ilə formalaşmış intuisiya və etibarlı məlumatların birlikdə istifadəsi “məlumatlı intuisiya” adlanır. Bu, liderlərə faktlar və emosiyalar arasında balans yaratmağa kömək edir.

Hər iki yanaşmanı birləşdirmək üçün tövsiyələr:

Məlumat yönümlü liderlərə: İntuisiya və qeyri-rəqəmsal göstəricilərə (müştəri fikirləri, sahə müşahidələri) açıq olun.

İnstinkt yönümlü liderlərə: Qərarları verməzdən əvvəl rəqəmlərə baxın, trendləri analiz edin və düşünülmüş qərar verin.

Bu yanaşma liderlərə həm sürətli qərar verməyə, həm də strategiyanı reallığa uyğun qurmağa imkan verir. Unutmayın: məlumat fürsəti göstərir, intuisiya isə o fürsətdən necə və nə zaman istifadə etməyi müəyyən edir.

Tənzilə Ağabalayeva