Texnologiya müasir avtomobilləri ölüm tələsinə çevirirmi?

Müasir avtomobillərə oturduqda özümüzü sanki kosmik gəminin kokpitində hiss edirik. Gövdəyə inteqrasiya edilmiş qapı tutacaqları, nəhəng toxunma ekranları və hər şeyi rəqəmləşdirən interfeyslər vizual baxımdan çox cəlbedicidir. Lakin avtomobil təhlükəsizliyi mütəxəssisləri xəbərdarlıq edir ki, “gələcəkdən gəlmiş” kimi görünən bu xüsusiyyətlər əslində ölümcül tələyə çevrilə bilər. Estetik görünüş naminə aradan qaldırılan fiziki düymələrin olmaması yollarda qəza riskini rekord səviyyəyə çatdırır.

Valyuta.az xəbər verir ki, son illərin böyük trendi olan, qapı səthi ilə birləşən və yalnız toxunulduqda çıxan “pop-out” qapı tutacaqları artıq bir sıra ölkələrdə qadağalarla üzləşib. Çin bu mexanizmlərin qəza zamanı elektrik sistemində yaranacaq nasazlıq nəticəsində sərnişinləri qapalı vəziyyətdə saxlaya biləcəyindən narahat olaraq müdaxilə edib.

Klassik mexaniki tutacaqlardan fərqli olaraq, tamamilə elektron sistemlə işləyən bu qapılar qəza anında kabellərin zədələnməsi ilə işləməz hala gəlir. Bir çox modeldə gizli mexaniki açma tutacağı olsa da, bunlar adətən plastik panellərin arxasında və ya oturacaq altına yerləşdirildiyi üçün panik anında tapılması demək olar ki, mümkün deyil. Bu təhlükə səbəbindən bəzi ölkələr qapı tutacaqlarının hər tərəfdən əl ilə müdaxiləyə imkan verəcək boşluqlara malik olmasını məcburi edib.

Ekranlar diqqəti yayındırır

Yalnız qapı tutacaqları deyil, ön konsolu əhatə edən nəhəng ekranlar da təhlükəsizlik mütəxəssislərinin hədəfindədir. Araşdırmalar göstərir ki, sadə əməliyyatlar – məsələn, kondisioner tənzimləməsi və ya şüşə silgisi sürəti – üçün ekrana baxmaq sürücünün reaksiya müddətini 50%-dən çox gecikdirir. Bu gecikmə hətta telefonda mesaj yazmaqdan daha təhlükəlidir.

Mütəxəssislər vəziyyəti üç əsas kateqoriyada izah edir:

* Vizual diqqət: Sürücü yoldan baxını çəkib ekrana baxır.
* Manuel diqqət: Əli sükan üzərindən çıxaraq ekrana toxunur.
* Koqnitiv diqqət: Menyular arasında dolaşarkən zehni sürüşdən uzaqlaşır.

Fiziki düymələrdə isə fərqli hal var; sürücü yoldan baxmadan, əli ilə düymənin yerini taparaq əməliyyatı həyata keçirə bilir.

Fiziki düymələrə məcburi dönüş başlayır

Avtomobil istehsalçıları xərci azaltmaq və daha “təmiz” dizayn yaratmaq üçün hər şeyi ekranlara yığsa da, tənzimləyici qurumlar bu gedişata son qoyur. Avropanın aparıcı təhlükəsizlik təşkilatı “Euro NCAP” əsas funksiyalar üçün fiziki idarəetmə düyməsi olmayan avtomobillərə artıq beş ulduz verməyəcəyini açıqlayıb.

İstifadəçi sorğuları da göstərir ki, insanlar bu mürəkkəb ekranlardan yorulub və şüşə silgisi, işıq, buğu aradan qaldırıcı kimi həyati funksiyaları ənənəvi düymələrlə idarə etmək istəyir. Görünən odur ki, avtomobil dünyası təhlükəsizliyi yenidən ön plana çıxarmaq üçün bir müddət “sadəliyə” qayıdacaq.

Paşa Məmmədli