Sərvətdən necə geri çəkiləcəyini göstərən ən varlı şəxs

Bir dövr Çinin ən varlı şəxsi olan, qlobal miqyasda isə texnologiya dünyasının ən tanınmış simalarından birinə çevrilən Cek Ma, 2026-cı il etibarilə təkcə sərvəti ilə deyil, bu sərvətin keçirdiyi kəskin dəyişiklik, siyasi risklər və səssiz geri çəkilməsi ilə də diqqət mərkəzindədir. Cek Manın milyardlarla dollarlıq sərvətinin necə qurulduğuna, necə sarsıldığına və bu gün hansı istiqamətdə yenidən formalaşdığına daha yaxından nəzər salaq.

Valyuta.az "Forbes"ə istinadən xəbər verir ki, Cek Manın xalis sərvəti 2026-cı il etibarilə təxminən 31 milyard dollar səviyyəsində dəyişir. Bu göstərici onu hələ də dünyanın ən varlı sahibkarları sırasında saxlayır.

Lakin bu rəqəm "Alibaba" və "Ant Group"un zirvə dövrü ilə müqayisədə ciddi azalma deməkdir. "Bloomberg" isə Cek Manın sərvətini 46 milyard dollardan artıq qiymətləndirir. Fərqin əsas səbəbi ondan ibarətdir ki, Cek Manın sərvətinin böyük hissəsi likvid olmayan, tənzimləmələrə son dərəcə həssas və dövlət siyasəti ilə birbaşa əlaqəli strukturlarda cəmlənib. Yəni onun sərvəti digər milyarderlərdən fərqli olaraq, bazar dalğalanmalarından daha çox siyasi mühitdən asılıdır.

"Alibaba" ilə gələn qlobal güc

Cek Manın sərvət hekayəsi 1999-cu ildə Hançjou şəhərində təsis edilən "Alibaba Group" ilə başlayır. İngilis dili müəllimi kimi fəaliyyətə başlayan Ma, Çində kiçik bizneslərin qlobal bazarlara çıxışını təmin edəcək platforma ideyası ilə yola çıxdı. Qısa müddətdə "Alibaba" ölkənin ən böyük elektron ticarət infrastrukturuna çevrildi və Çin iqtisadiyyatının rəqəmsal dayaqlarından biri oldu.

2014-cü ildə "Alibaba"nın Nyu-York Fond Birjasında həyata keçirdiyi ilkin kütləvi təklif (IPO) 25 milyard dollarlıq həcmi ilə həmin dövrə qədər dünyanın ən böyük IPO-su kimi tarixə düşdü. Bu proses Cek Manı qlobal texnologiya səhnəsində ulduza çevirdi və onun sərvətini qısa müddətdə on milyardlarla dollar səviyyəsinə yüksəltdi. Həmin illərdə Cek Ma yalnız iş adamı deyil, həm də Çinin “yumşaq güc” simvollarından biri kimi qiymətləndirilirdi.

"Fintex" təşəbbüsü və dönüş nöqtəsi: "Ant Group"

"Alibaba"dan sonra Cek Manın sərvətini sürətlə artıran ikinci əsas amil "Alipay"in ana şirkəti olan "Ant Group" oldu. "Ant Group" ödəniş sistemlərindən kredit və sığortaya, aktivlərin idarə edilməsindən digər maliyyə xidmətlərinə qədər geniş fintex ekosistemi quraraq yüz milyonlarla istifadəçiyə çatdı. Bir mərhələdə şirkətin bazar dəyəri 200 milyard dolları ötüb və bu, Cek Manın kağız üzərində sərvətini zirvəyə daşıyıb.

Lakin 2020-ci ildə Şanxayda etdiyi və Çinin maliyyə tənzimləmə sistemini açıq şəkildə tənqid etdiyi çıxış Cek Ma üçün dönüş nöqtəsi oldu. "Ant Group"un planlaşdırılan nəhəng IPO-su dayandırıldı, şirkət sərt tənzimləmələrə məruz qaldı və Cek Ma ictimaiyyət qarşısından demək olar ki, tamamilə çəkildi. Bu müddətdə onun sərvəti bir neçə ay ərzində on milyardlarla dollar azaldı.

Məhz bu hadisə Cek Manı digər milyarderlərdən fərqləndirən əsas məqam kimi qiymətləndirilir: onun sərvəti bazardan çox dövlətlə qurulan tarazlıqdan asılı idi.

Səssiz geri çəkilmə və yeni istiqamətlər

2021-ci ildən sonra Cek Ma "Alibaba" və "Ant Group"dakı aktiv rollarından böyük ölçüdə uzaqlaşdı. İdarəetmədən çəkildi, ictimai görünürlüğünü azaltdı və uzun müddət “itkin düşməsi” ilə bağlı şərhlər səsləndirildi. Lakin bu mərhələ sərvətdən tam imtina anlamına gəlmirdi.

2023-cü ildən etibarən Cek Manın Yaponiyada daha görünən olması diqqət çəkdi. Onun Tokio Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən "Tokyo College"də qonaq müəllim kimi dərs deyəcəyi açıqlandı. Bu fəaliyyət sahibkarlıq və korporativ idarəetmədən daha çox davamlı kənd təsərrüfatı, qida istehsalı və sahibkarlıq sahələrində akademik və intellektual töhfə verməyə yönəlib.

Avtomobillər: məqsəd deyil, vasitə

Cek Manın avtomobil seçimləri klassik milyarder obrazından fərqlənir. "Business Insider"in məlumatına görə, o, diqqətçəkici super avtomobillər əvəzinə Çin istehsalı olan və nisbətən təvazökar seqmentə aid "Roewe RX5" markalı SUV-dən istifadə edir. Mövcud faktlar göstərir ki, Cek Ma üçün avtomobil kolleksiyası status simvolu deyil, funksional seçimdir.

Hazırda Cek Manın ictimaiyyətə açıq bəyanat və fəaliyyətləri sürətli böyümə deyil, təhsil, kənd təsərrüfatı və uzunmüddətli sosial dayanıqlılıq anlayışlarına fokuslanır. O, sərvəti birbaşa müzakirə etməkdənsə, müəllim kimliyini və gənc nəsillərə ötürüləcək bilikləri ön plana çıxarır. Bu baxımdan Cek Ma artıq klassik “texnologiya milyarderi” kimi deyil, sərvət sonrası mərhələni yaşayan bir fiqur kimi qiymətləndirilir. Onun hekayəsi yalnız sərvətin necə qazanıldığını deyil, eyni zamanda necə geri çəkildiyini göstərən nadir nümunələrdən biri kimi diqqət çəkir.

Mayya Hüseynova