Qazaxıstanın "White Hill Capital" vençur şirkəti Azərbaycan bazarına maraq göstərir - MÜSAHİBƏ

Qazaxıstanın "White Hill Capital" vençur şirkətinin Baş direktoru Aslan Sultanov Mərkəzi Asiyada vençur bazarındakı dəyişiklikləri və 2025-ci ildə texnologiya sahəsində gözlənilən əsas trendləri şərh edib. Fond bir çox ölkələrlə yanaşı Azərbaycan bazarına da böyük maraq göstərir. Valyuta.Az A.Sultanovun "The Tech" platformasına verdiyi ümasibəni təqdim edir:

İlin əvvəlindən fond artıq doqquz investisiya reallaşdırıb 

Aslan Sultanovun sözlərinə görə, 2025-ci il onlar üçün olduqca aktiv başlayıb – şirkət genişlənməkdədir. O qeyd edib ki, vençur sənayesində konversiya nisbəti aşağıdır: bir və ya iki keyfiyyətli layihə tapmaq üçün onlarla, hətta yüzlərlə layihə analiz edilməlidir.

Şirkətin analitiklərinin təcrübəsi artdıqca layihələr daha sürətlə təhlil olunur, təsnifləşdirilir və potensiallı olanlar seçilir. Hazırda onların məlumat bazasında 1700-dən çox layihə yer alır ki, bu rəqəmə ilkin mərhələdə ələnənlər daxil deyil.

Layihələrin seçimi zamanı erkən mərhələdə olanlara, məsələn, “Astana Hub”da akselerasiya keçmək tövsiyə olunur. Daha sonra isə mələk investorlar cəlb edilir. Layihə yetkin mərhələyə çatdıqda və fondun investisiya mandatına uyğun gəldikdə, investisiya üçün nəzərdən keçirilir.

2025-ci ilin əvvəlindən fond artıq doqquz investisiya reallaşdırıb – bunlardan bəziləri yeni, bəziləri isə mövcud layihələrin növbəti mərhələlərinə (“follow-on”) dəstəklərdir. Ümumi investisiya həcmi 1,5–2 milyon dollar civarındadır.

FinTech sahəsinə maraq nədən qaynaqlanır?

Fond spesifik sahə ilə məhdudlaşmır, lakin zamanla FinTech sahəsinə daha çox fokuslanıb. Bunun əsas səbəblərindən biri komanda üzvlərinin bir çoxunun keçmiş bank işçiləri olmasıdır. Fond həmçinin “PropTech”, süni intellekt əsaslı skoring sistemləri və digər texnologiyalara da maraq göstərir.

“MedTech” kimi sahələr də maraqlı hesab edilir, lakin uzunmüddətli lisenziyalaşdırma və yüksək risklər səbəbilə bu sahəyə yatırım etmək daha çətin görünür. FinTech isə xüsusilə Qazaxıstanda perspektivli hesab olunur – “Kaspi” və “Freedom” kimi uğurlu nümunələr bu marağı artırır.

Coğrafi əhatə və beynəlxalq layihələr

Hazırda fond Qazaxıstan, Özbəkistan, Azərbaycan, Tacikistan, BƏƏ və Səudiyyə Ərəbistanı olmaqla altı bazarda fəaliyyət göstərir. Layihələrin 70%-dən çoxu Qazaxıstan mənşəlidir. MFCA-nın hüquqi imkanları sayəsində startaplar Qazaxıstanda törəmə şirkətlər qeydiyyatdan keçirir.

Beynəlxalq layihələr arasında Səudiyyə Ərəbistanında “Ayla” adlı AI əsaslı təhsil startapı və “Expense” adlı FinTech layihəsi fərqlənir. Hər iki layihəyə Qazaxıstan və Azərbaycana genişlənməkdə dəstək verilib.

Başlanğıcda məqsəd Qazaxıstan startaplarının digər bazarlara çıxışını təmin etmək idisə, indi bu proses əks istiqamətdə də aparılır. Regionda startapların sayı azalsa da, keyfiyyəti artıb – hal-hazırda 30–40 perspektivli layihə izlənilir.

Texnoloji trendlər: süni intellekt və ekspansiya

Əsas texnoloji trendlər arasında süni intellektin inteqrasiyası ön plandadır. Demək olar ki, bütün layihələrdə AI həlləri tətbiq olunur. Digər mühüm trend isə layihələrin erkən mərhələdə xarici bazarlara çıxışıdır – bu, uğur ehtimalını artırır.

Azərbaycanda dövlət və özəl sektorun layihələrə investisiya yatırması da bu istiqaməti stimullaşdırır. Qazaxıstan startapları həm Özbəkistan, həm də Azərbaycan bazarlarına çıxış üçün addımlar atır.

Strategiya və yeni mərhələ

İnvestisiya strategiyası əsasən dəyişməyib, lakin yeni mərhələyə keçilib. Fond hazırda FinTech və əlaqəli texnologiyalara fokuslanır, portfeldə isə əsasən “Seed” və “Late Seed” mərhələsində olan layihələr yer alır.

Hazırda fond portfel layihələri ilə çıxış (“exit”) imkanlarını müzakirə edir. Xüsusilə FinTech sahəsində banklarla əməkdaşlıq bu məsələdə əhəmiyyətlidir. Bankların startapları satın almaq və ya pilot layihələr həyata keçirmək marağı artır.

Perspektiv layihələr və yeni təşəbbüslər

Hazırda diqqət çəkən layihələr bunlardır:

“zipl.ai” – AI və ekosistem sahəsində, 20-dən çox bazarda fəaliyyət göstərir;

“CodiPlay” – MENA regionunda inkişaf edir;

“Prometei” – e-ticarət və FinTech sahəsində, Özbəkistan bazarına çıxış edir;

“Porte Tech”  – qadınlar tərəfindən qurulan FinTech startapı;

“epsilon3.ai” – AI sahəsində, energetika və telekommunikasiya sahələrində tətbiqləri var.

Fond yeni təsisçilərə açıqdır və layihə axınının davamlı olmasını vacib hesab edir. Sənayedə likvidlik və maliyyələşmə imkanları artsa da, dövlət təşəbbüsləri də müsbət rol oynayır.

Növbəti 6–12 ay üçün əsas texnoloji trend AI-agentlər hesab olunur. Məsələn, “KLI” şirkətinin vençur fondları üçün hazırladığı AI-agentlər analitikləri qismən əvəz edə bilir. Avtomatlaşdırma və sürətli məlumat emalı bu trendlərin əsas istiqamətidir.

Hazırda fondun “MOIC” göstəricisi 2,4-dür – bu, investorların kapitalının 240% artması deməkdir. 

Aydın