İşçilər artıq iş yerlərini itirməkdən qorxmurlar

Son araşdırmalar göstərir ki, işini itirmək bir çox əməkdaş üçün əvvəlki kimi ağır psixoloji zərbə hesab edilmir.

Valyuta.az xəbər verir ki, "Forbes"də dərc olunan məqalədə bildirilir ki, işin “şəxsiyyətin mərkəzi” olması anlayışı sürətlə dəyişir.

Məqalənin müəllifi, əmək bazarının gələcəyi üzrə araşdırmaçı Nirit Cohen qeyd edir ki, uzun illər ərzində iş yalnız gəlir mənbəyi deyil, həm də “sən kimsən?” sualına cavab olub. Vəzifə adları statusu, işəgötürənlər isə insanın kimliyini müəyyənləşdirirdi. Bu modeldə işini itirmək təkcə iqtisadi yox, həm də ekzistensial böhran idi.

Lakin son sorğular bu yanaşmanın artıq keçərli olmadığını göstərir. Headway tərəfindən aparılan sorğuya əsasən, respondentlərin 45%-i işdən çıxarılsa, buna laqeyd qalacağını, 10%-i isə hətta rahatlıq hiss edəcəyini bildirib.

Bu, işin insanların həyatında nəyi ifadə etdiyinin dəyişdiyini göstərir. Artıq bacarıqlar və peşəkar şəbəkələr bir vəzifədən və ya bir şirkətdən daha uzunömürlü sayılır. İnsanlar öz dəyərlərini tək bir iş yeri üzərindən deyil, müxtəlif layihələr, rollar və icmalar üzərindən qururlar. Nəticədə iş, şəxsiyyətin mərkəzi deyil, geniş peşəkar həyatın bir hissəsinə çevrilir.

Bu dəyişiklik xüsusilə Z nəsli arasında daha aydın görünür. ELVTR sorğusu göstərir ki, gənc əməkdaşlar işəgötürəndən uzunmüddətli sabitlik və ya kimlik gözləmir. Onlar seçim azadlığı, çeviklik və alternativ imkanlar istəyirlər.

Bu baxışda işini itirmək həyat planının dağılması deyil, sadəcə bir müqavilənin bitməsidir. Sabitlik artıq “eyni yerdə qalmaqdan” yox, aktuallıqdan və bacarıqların dəyərindən qaynaqlanır. Bu da izah edir ki, niyə bir çox gənc mənasız hesab etdiyi işdə qalmaqdansa, işsiz qalmağı üstün tutur.

Süni intellekt prosesi sürətləndirib

Məqalədə vurğulanır ki, bu transformasiyada süni intellektin (AI) rolu böyükdür. Texnologiya bilik əsaslı işlərin böyük hissəsini qısa müddətdə avtomatlaşdıra bildiyi üçün bacarıqların “ömür müddəti” qısalır. Bu şəraitdə vəzifəyə və ya titulaya bağlı kimlik riskli görünür. İnsanlar kimliklərini öyrənmə, uyğunlaşma və hərəkət edə bilmə qabiliyyəti üzərində qurmağa başlayırlar.

Bəs şirkətlər nə etməlidir?

Bu dəyişiklik şirkətlərin işçi bağlılığı və kadrların saxlanılması strategiyalarını da sual altına alır. Əgər iş artıq kimliyin əsas dayağı deyilsə, təşkilata emosional bağlılıq yaratmağa yönəlmiş köhnə metodlar effektivliyini itirir.

Mütəxəssislər bildirir ki, işçilər “təşkilata bağlanmaq” yox, inkişaf üçün platforma axtarırlar. İş yeri insanların irəli getməsinə, yeni bacarıqlar qazanmasına və gələcək dəyər yaratmasına kömək etməlidir. Əks halda, işçilərin emosional məsafəsi şirkətlər tərəfindən sədaqətsizlik kimi qiymətləndirilsə də, əməkdaşlar bunu sağlam ayrım kimi görür.

Sərvanə Rəmixanova