Heç kimin düşünmədiyi risk: SSD-lər nə qədər təhlükəsizdir?

Yaddaş dünyasında sürət və rahatlıq dedikdə ağla gələn ilk texnologiyalardan biri SSD-lərdir. Səssiz işləməsi, zərbəyə davamlı konstruksiyası və nəfəskəsici məlumat ötürmə sürətləri ənənəvi sərt diskləri çoxdan devirmişdir. Noutbuklardan tutmuş nəhəng serverlərə qədər hər yerdə tapılan bu disklər məlumatlara ani giriş təmin etdikləri üçün əməliyyat sistemləri və tətbiqlər üçün əvəzolunmaz hala gəlib.

Valyuta.az xəbər verir ki, ancaq SSD-lərin çox da danışılmayan bir qaranlıq tərəfi var: uzun illər üçün məlumat saxlamaq baxımından onlar təhlükəsiz seçim deyillər. Sürətli və güclü olmalarına baxmayaraq, SSD-dəki məlumatlar gözlənilmədən sönə bilər. Əgər ailə şəkillərinizi, vacib layihələrinizi və ya illərlə yığılan rəqəmsal arxivlərinizi yalnız bir SSD-də saxlayırsınızsa, bir səhər hər şeyin bir göz qırpımında yox olduğunu görə bilərsiniz. Bunun əsas səbəbi SSD-lərin məlumatı maqnit izlər yerinə elektrik yükü kimi saxlamasıdır.

Səssiz qatillər: Elektrik sızması və məlumat itkisi

Ənənəvi sərt disklər məlumatı maqnit lövhələrdə yazarkən, SSD-lər “NAND flaş” adlanan hüceyrələrdə hapsolmuş elektrik yüklərinə güvənir. Bu cihazlar enerji olmadan məlumatı saxlayacaq şəkildə hazırlanmış olsa da, güc olmadığı müddət uzandıqca hapsolmuş elektronlar tədricən sızmağa başlayır. “Hüceyrə sızması” kimi tanınan bu hadisə aylar və illər keçdikcə kritik səviyyəyə çatır. Elektrik yükü müəyyən səviyyənin altına düşəndə, sürücünün idarəedici çipi məlumatı düzgün oxuya bilmir. Nəticədə bit xətaları, fayl korlanmaları və ya məlumatın tamamilə itməsi baş verir.

Bu sızma prosesi mühitin temperaturundan asılı olaraq daha da sürətlənə bilər. SSD-nizi isti çekmecədə və ya günəş işığı alan otaqda saxlayırsınızsa, məlumat itkisi riski daha tez ortaya çıxacaq. Bu riski azaltmaq üçün SSD-lər sərin və quru yerdə saxlanmalıdır. Daha da önəmlisi, bu sürücüləri “qoy və unut” prinsipi ilə istifadə etmək olmaz. Mütəxəssislər, məlumatların yenilənməsi üçün SSD-lərin ən azı 3–6 ayda bir kompüterə qoşulub işə salınmasını tövsiyə edir. Bu sayədə sürücünün idarəedici çipi hüceyrələri yenidən doldurur və oxunmaz hala gəlmədən xətaları düzəldir.

SSD-lər xəbərdarlıq etmədən "ölür"

Yüksək tutumlu və ucuz SSD-lərdə geniş istifadə olunan TLC və QLC texnologiyaları, uzun müddətli saxlamaya qarşı çox həssasdır. Mexaniki disklər pozulmadan əvvəl adətən tıkırtı səsləri çıxarır və ya yavaşlayır, SSD-lər isə xəbərdarlıq etmədən birdən “ölə” bilər. Əgər sürücünün beyni sayılan idarəedici və ya firmware çöksə, çiplər sağlam olsa belə verilərə çıxış demək olar ki, mümkün olmayacaq.

Bundan əlavə, gigabayt başına maliyyət hələ də HDD-lərin lehinədir. SSD-lərdə qiymət təxminən iki dəfə yüksəkdir. Standart SSD-lər 8 TB-da tıxanarkən, HDD-lərdə 20 TB və daha böyük tutumları daha asan və ucuz tapmaq mümkündür.

Nəticə

Sürətin kritik olmadığı “soyuq saxlama” işləri üçün HDD-lər hələ də daha məntiqli seçimdir. Dəyərli sənədləri qorumağın ən təhlükəsiz yolu isə tək bir texnologiyaya güvənmək deyil, məlumatları həm bulud sistemlərində, həm də maqnit disklərdə ehtiyatlamaqdır.

Paşa Məmmədli