Daha az xərcləmək xoşbəxtliyin sirri ola bilər

Bir çoxumuz həddindən artıq pulun mövcud olmadığına inansaq da, “siçovul yarışından” çıxmağın ən təsirli yolu bəlkə də finişə daha sürətli və daha uzağa qaçmağa ehtiyac olmadığını qəbul etməkdir. Bəs əsl xoşbəxtlik və məmnunluq sirri daha çox qazanmaq və daha çox almaq dövrəsində deyil, sahib olduqlarımızla və ya daha asan əldə edə biləcəklərimizlə kifayətlənməkdədirsə?

Tanınmış maliyyə məsləhətçisi və “The Psychology of Money” kitabının müəllifi Morqan Housel sadə bir həll təklif edir. Onun fikrincə, rahat və qayğısız həyatın açarı daim çatışmayanı arzulamaq deyil, sahib olduqlarını qiymətləndirməkdir.

Daha çoxunu istəmək

Houselin “New York Times”ın son bestselleri olan “The Art of Spending Money” kitabında izah etdiyi kimi, sərvət nisbi anlayışdır. O, hər gün istifadə etdiyimiz bir nümunəni — avtomobili misal göstərir.

“Gənc olanda istənilən avtomobilə sahib olmağı arzulayırsan”, — deyə o yazır. “10 min dollarlıq avtomobil aldıqda 20 min dollarlıq avtomobili xəyal edirsən. 20 min dollarlıq avtomobil aldıqda isə 50 min dollarlıq avtomobili.”

Bu, sonu olmayan bir dövrdür və nəticə gözlənilənin əksinə ola bilər. Məmnunluq əvəzinə insan ödənilməmiş arzuların içində qalır. Houselin sözləri ilə desək, “50 min dollarlıq avtomobil aldıqda 100 min dollarlıq avtomobili arzulayırsan. 100 min dollarlıq avtomobilə sahib olduqda isə bir neçə 100 min dollarlıq avtomobil istəyirsən.”

Daxili düşmənə necə qalib gəlmək olar?

Houselə görə, daha çox istəmək ehtiyacı əsasən gözlənti və arzu hissini oyadan dopamin adlı neyromediatorla bağlıdır. Neyroloji baxımdan beyin konkret olaraq düşündüyünüz əşyanı istəmir; o sadəcə istəməyə proqramlaşdırılıb. Mükafat əldə edilən anda belə cazibəsini demək olar ki, itirir. Bu dövrdən çıxmağın yolu isə sahib olduqlarınla kifayətlənməkdir. Housel bildirir ki, “daha az istəmək rifahına daha çox pul qazanmaq qədər təsir göstərə bilər”.

O, həyatından bir nümunə də çəkir: həyatından razı olan və sahib olduqlarını qiymətləndirməyi bacaran adi bir insanın həqiqi xoşbəxtliyi. Bunu hər səhər narahatlıqla oyanan, daim pula aludə olan və özündən daha varlılara həsəd aparan milyarderin vəziyyəti ilə müqayisə edir. Housel sual edir: Siz hansını seçərdiniz?

Həyat və həyat tərzi

Daim daha çoxunu istəmək varlılar arasında o qədər yayılıb ki, bunun xüsusi adı var. Buna həyat tərzi şişməsi deyilir. Bu, hətta zəngin məşhurların belə imkanlarını aşaraq xərcləməsinə, daha böyük şəxsi təyyarə və daha geniş lüks avtomobil parkı istəməsinə səbəb olur. Saraya bənzər evdə bədbəxt, kiçik və sadə evdə isə xoşbəxt olmağın paradoksal görünməsinə baxmayaraq, Houselə görə, məhz bu ziddiyyət əsas məqamdır. Onun həyatında məmnunluq sənətinə yiyələnmiş insanlardan biri həyat yoldaşının nənəsi olub. O, onu “maliyyə baxımından kasıb, amma psixoloji baxımdan zəngin” adlandırırdı. Onun sirri həyatında mövcud olanları dəyərləndirmək, çatışmayanlara fokuslanmamaq idi.

“Hətta ondan 100 dəfə çox pulu olan bəzi insanlarla müqayisədə onun sahib olduqları ilə istədikləri arasındakı fərq daha kiçik idi”, — deyə Housel qeyd edir. “Bu tarazlığı bacaran birini gördükdən sonra sərvətə əvvəlki kimi baxmayacaqsınız.”

Tənzilə Ağabalayeva