Bill Qeytsin komandası "süni günəş" yaradır: Bu, bütün dünyanı dəyişə bilər

Milyarder Bill Qeyts və onun komandası Tennessi ştatında “süni günəş” inşa edir. Cihazın temperaturu 100 milyon Selsi dərəcəsinə çatacaq - bu, əsl Günəşimizin nüvəsindən də isti bir temperaturdur. Bütün bunlar ABŞ-da köhnə kömür elektrik stansiyasının yerində baş verir. Layihə, milyarder tərəfindən dəstəklənir və məqsəd termonüvə sintezi öyrənməkdir – ulduzların gecə səmasında parlamasına səbəb olan reaksiya. 

Valyuta.az "Supercar Blondie" portalına istinadən xəbər verir ki, əgər bu iş alınsa, bu, həyatımız boyunca enerji sahəsindəki ən böyük nailiyyətlərdən biri ola bilər.

Bu mürəkkəb texnoloji layihənin arxasında duran şirkət "Type One Energy" adlanır. Şirkət Tennessi ştatının Klexton şəhərində "Infinity One" adlı termonüvə reaktorunun prototipini inşa etməyi planlaşdırır. Bu reaktor köhnə kömür elektrik stansiyası "Bull Run"un yerində tikiləcək.

Kömür yandırmaq əvəzinə bu cihaz plazmanı 100 milyon Selsi dərəcəsinə qədər qızdıracaq. Infinity One “stellaratör” tipinə aiddir – termonüvə sintezi dünyasında bir növ “hiperkar”. Çox layihələr tokamaklar (donut formasında reaktorlar) istifadə edir, stellaratörlər isə çox mürəkkəb burulmuş maqnit bobinlərindən istifadə edərək qızdırılmış plazmanı saxlayır. Bu tip “süni günəş” daha mürəkkəb olsa da, nəzəri olaraq uzunmüddətli perspektivdə daha sabit və effektiv ola bilər.

Qeytsin dəstəklədiyi "Type One Energy" şirkəti 2026-cı ilin yanvar ayında ilkin lisenziya müraciətini təqdim edib və reaktorun işə hazırlanması prosesini rəsmi olaraq başladıb. Planlar ambisiyalıdır: "Infinity One" 2029-cu ilə qədər işə salınmalıdır. Gələcəkdə daha güclü, 350 MW-lıq stansiya – "Infinity Two" – inşa olunması nəzərdə tutulur.

Təbii ki, termonüvə enerjisi artıq onilliklərdir “gələcəyin perspektivli texnologiyası” hesab olunur və bu, müəyyən skepticizm yaradır. Amma Almaniyanın "Wendelstein 7-X" layihəsi kimi təcrübələrə əsaslanaraq, Bill Qeytsin komandası bu dəfə işin alınacağına inanır. Əgər bu baş verərsə, Tennessi sadəcə süni günəşin evi olmayacaq, həm də qlobal təmiz enerji inqilabının doğulduğu yer olacaq.

Paşa Məmmədli