"Bitcoin" niyə ucuzlaşır və kriptovalyuta bazarını nə gözləyir?

"Son həftələrdə "Bitcoin" və digər əsas kriptovalyutalar nəzərəçarpacaq dərəcədə ucuzlaşıb. Bu korreksiya son altı ayın ən güclü enişlərindən biri hesab olunur və səbəbləri yalnız təşvişlə izah olunmur. Arxasında həm makroiqtisadi amillər, həm də böyük oyunçuların qərarları dayanır".

Valyuta.az xəbər verir ki, bu sözləri iqtisadçı Kamran Hacıyev kriptovalyutaların ucuzlaşmasını şərh edərkən deyib.

Onun sözlərinə görə, "Bitcoin"in (BTC) ucuzlaşmasının əsas səbəblərindən biri ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) siyasəti ilə bağlıdır:

Bitcoin niyə ucuzlaşır və kriptovalyuta bazarını nə gözləyir?

"Bazar uzun müddət faiz dərəcələrinin yaxın aylarda azaldılacağına ümid edirdi. Lakin son siqnallar göstərir ki, FED inflyasiya risklərinə görə hələlik sərt mövqedən geri çəkilməyə tələsmir. Yüksək faiz dərəcələri kreditlərin bahalaşması, dollar və istiqrazların investorlar üçün daha cəlbedici olması və nəticə olaraq riskli aktivlərə, o cümlədən kriptovalyutalara axan likvidliyin azalması deməkdir. Nəticədə, bir çox institusional və iri investorlar portfellərində risk səviyyəsini aşağı salmaq üçün kripto mövqelərini ixtisar etməyə başlayır.

Kriptovalyuta bazarında qiymətə ən güclü təsir edən qruplardan biri böyük həcmdə BTC saxlayan investorlar - yəni "balinalar"dır. Analitik platformaların məlumatlarına görə, son dövrdə on minlərlə BTC saxlayan ünvanlar bir neçə həftə ərzində yüz minlərlə "bitcoin" bazara çıxarıb. Bu satışların ümumi dəyəri on milyardlarla dollar həcmində qiymətləndirilir. Xüsusilə illərlə BTC-ni toxunmadan saxlayan "köhnə balinalar"ın da mənfəəti fiksasiya etməyə başladığı görünür. Bu, bazara həm psixoloji siqnal verir - "ən böyük oyunçular belə riskləri azaldırsa, yaxın perspektivdə daha dərin eniş mümkündür", həm də texniki siqnal verir - bu həcmdə satışlar likvidliyi sıxışdırır və qısamüddətli qiymət təzyiqini kəskin artırır. Bu fonda pərakəndə investorlar da tələsik şəkildə satışa keçir və eniş daha da sürətlənir.

"Bitcoin"in enişi fonunda bir başqa vacib məqam - bazarın likvidliyinin zəifləməsidir. Yəni alıcıların sayı və alıcılıq gücü azalır, "order book" (sifariş paketi) daha "nazik" olur və böyük həcmli hər bir satış əmri daha kəskin qiymət dəyişməsinə səbəb olur. Belə şəraitdə hətta neytral və ya zəif neqativ xəbərlər belə bazarda güclü hərəkət yaradır. Bu da kriptovalyutanı əlavə riskli aktiv kimi göstərir.

Kriptovalyuta bazarı üçün təkcə faiz dərəcələri deyil, həm də hüquqi mühit önəmlidir. Son dövrdə bir neçə istiqamətdə qeyri-müəyyənlik güclənib. Avropa İttifaqı kriptovalyutalar, burzalar və stabilkoinlərlə bağlı daha sərt tələbləri müzakirə edir. ABŞ-da qiymətli kağızlar üzrə tənzimləyicinin (SEC) ayrı-ayrı kriptolayihələrlə məhkəmə çəkişmələri davam edir və bazarın böyük hissəsi üçün hələ də tam aydın qaydalar formalaşmayıb. Siyasi və fiskal qərarlarla bağlı risklər də (mümkün hökumət şatdaunları, büdcə mübahisələri və s.) ümumi investisiya mühitini daha ehtiyatlı edir. Bazar çox vaxt sərt qaydalardan yox, məhz qeyri-müəyyənlikdən qorxur. Qaydalar aydın olmayanda, irimiqyaslı investor üçün yeni vəsait yatırmaq qərarı təxirə salınır.

"Bitcoin" müəyyən psixoloji səviyyələrdən aşağı düşəndə avtomatik "stop-loss" əmrləri işə düşür, alqoritmik treydinq strategiyaları satışları sürətləndirir və pərakəndə investorların bir hissəsi təşvişə düşərək mövqelərini bağlayır. Beləliklə, əvvəlcə fundamental amillər enişə təkan verir, sonra isə psixoloji faktorlar və texniki mexanizmlər bu hərəkəti gücləndirir.

Bununla belə, bazarın gələcək perspektivləri bir neçə əsas faktordan asılı olacaq. Əgər 2025-2026-cı illərdə FED həqiqətən faiz dərəcələrini azaltmağa başlasa, riskli aktivlərə maraq yenidən artacaq, kriptovalyutalara, xüsusilə "Bitcoin" və "Ethereum"a yeni kapital axını mümkündür və altkoinlərdə də növbəti "faza" aktivliyi baş verə bilər. Əksinə, faiz dərəcələrinin uzun müddət yüksək saxlanılması bazarın bərpasını ləngidə bilər.

Eyni zamanda, "balinalar"ın satış mərhələsindən yenidən akkumulyasiya mərhələsinə keçməsi kriptobazar üçün güclü pozitiv siqnal ola bilər. "Onchain"-analitika göstərməyə başlayanda ki, böyük adreslər BTC yığır və birja balanslarındakı "Bitcoin" həcmi azalır, bu, orta müddətli perspektivdə qiymətlərin dayanıqlı bərpasına zəmin yarada bilər.

Nəticə olaraq, "Bitcoin"in son enişi təsadüfi deyil - o, bir neçə ciddi amilin kəsişməsində yaranıb: yüksək faiz dərəcələri və "bahalı pul" mühiti, iri sahiblərin mənfəəti fiksasiya etmək üçün kütləvi satışları, likvidliyin zəifləməsi və bazarın daha həssas hala gəlməsi, qaydalar və ümumi makroiqtisadi mühitlə bağlı qeyri-müəyyənlik, psixoloji amillər və texniki satış zənciri. Bununla yanaşı, kriptovalyutalar artıq yalnız spekulyativ alət deyil, həm də alternativ aktiv sinfi kimi formalaşıb. Bu o deməkdir ki, risk səviyyəsi hələ də yüksəkdir, amma tamamilə oyundan çıxmış sektor da deyil - xüsusilə monetar siyasət yumşaldığı və qaydalar aydınlaşdığı halda. İnvestor üçün əsas qayda dəyişmir: kriptovalyutalara yanaşma balanslaşdırılmış və şüurlu risk idarəetməsi ilə olmalıdır. Həm potensial gəlirliliyi, həm də kəskin itki ehtimalını eyni anda nəzərə almaq lazımdır".

©Oxu.az