İşçilər üçün dörd günlük iş həftəsinin faydaları açıqlandı - Yeni araşdırma

Əmək haqqının azaldılması olmadan dörd günlük iş həftəsi işçilərin rifahını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır və tükənmə riskini azaldır. Bu, altı ölkədə təxminən üç min işçinin məlumatlarını təhlil edən beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu tərəfindən əldə edilən nəticədir. 

Valyuta.az xəbər verir ki, nəticələr "Nature Human Behavior" (NHB) jurnalında dərc edilib.

COVID-19 pandemiyası işə münasibəti dəyişdirib və işçilərin stressini azaldan iş formatlarına marağı kəskin şəkildə artırıb. Belə variantlardan biri dörd günlük iş həftəsidir - iş gününü uzatmaqla deyil, gəliri qoruyarkən saatları effektiv şəkildə azaltmaqla. Əvvəllər bu cür təcrübələr nadir hallarda olurdu və əsasən Şimali Avropa ölkələrində kiçik nümunələr üzərində aparılırdı ki, bu da onların nəticələrini digər sektorlara və regionlara ümumiləşdirməyi çətinləşdirir. Bu yeni tədqiqat bu iş formatının ən böyük beynəlxalq tədqiqatıdır.

Layihədə ABŞ, Kanada, Birləşmiş Krallıq, İrlandiya, Avstraliya və Yeni Zelandiyadan 141 təşkilat iştirak etmişdir. Altı ay ərzində şirkətlər işçilərini tam əmək haqqını qoruyarkən əvvəlki iş saatlarının 80%-nə keçiriblər. Bunu mümkün etmək üçün işəgötürənlər prosesləri optimallaşdırırlar, az təsirli tapşırıqları ixtisar etdilər və cədvəlləri yenidən qurublar. Tədqiqatda ümumilikdə 2896 işçi iştirak edib: nəzarət qrupuna dörd günlük iş həftəsi tətbiq etməyən, lakin bunu nəzərdən keçirməyi planlaşdıran 12 şirkət daxil idi.

Altı ay ərzində işçilər həqiqətən daha az işləyiblər - həftədə orta hesabla beş saat. Bəzi işçilər üçün iş yükünün azalması daha da əhəmiyyətlidir. Sorğular göstərib ki, təcrübə iştirakçıları tükənmənin azaldığını və zehni və fiziki sağlamlığın yaxşılaşdığını bildiriblər. İş məmnuniyyəti də artıb. Nəzarət qrupunda belə bir dəyişiklik müşahidə olunmayıb.

Müəlliflərə görə, rifahın yaxşılaşmasını izah edən əsas amillər daha yaxşı yuxu, yorğunluğun azalması və sözdə iş qabiliyyətinin artmasıdır - insanın tapşırıqların öhdəsindən daha yaxşı gələ biləcəyi subyektiv hiss. Bu, iş saatlarının azaldılmasının saatların azlığı səbəbindən stressə səbəb olmadığını, əksinə iş yükünün optimallaşdırılmasına və işçilərin həddindən artıq yüklənməsinin qarşısını almağa kömək etdiyini göstərir.

İş saatlarını əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilənlər üçün təsir daha güclüdür. Lakin, iş yükünün minimal azaldılmasına baxmayaraq, bütün qrup üzrə rifah göstəriciləri orta hesabla yaxşılaşıb. Fiziki sağlamlıq daha az dəyişib ki, müəlliflər bunu daha uzun müşahidə müddətinə ehtiyacla əlaqələndirirlər; lakin bu dəyişikliklər yenə də statistik cəhətdən əhəmiyyətlidir.

Layihənin başlamasından bir il sonra tədqiqatçılar ölçmələri təkrarlayıblar və müsbət təsirin davam etdiyini aşkar ediblər. Onların fikrincə, bu, bunun qısamüddətli "yenilik effekti" deyil, davamlı müsbət təsir olduğunu göstərir.

Müəlliflərin fikrincə, tədqiqatın nəticələri göstərir ki, iş həftəsinin azaldılması tükənmə ilə mübarizə aparmaq və sistemli səviyyədə iş məmnuniyyətini artırmaq üçün təsirli bir vasitə ola bilər.

Paşa Məmmədli