Böyük ölkələrdəki müharibələr kiçik ölkələrə necə təsir edir?

Dünyanın nəhəng gücləri arasında  davam edən soyuq gərginliyin qaynar fazaya keçmə ehtimalı, qlobal xəritədə sadəcə hərbi deyil, həm də dərin iqtisadi çatların yaranmasına səbəb olur. İran və İsrail arasındakı qarşıdurma qlobal iqtisadiyyatın damarlarını kəsə biləcək bir "neştər" effektinə malikdir. Dünyanın nəhəng gücləri arasında gedən mübarizənin kölgəsində qalan kiçik iqtisadiyyatlar, İran-İsrail müharibəsinin "görünməyən qurbanları"na çevrilir.

Bəs, iqtisadi bağlarla ora zəncirlənmiş kiçik ölkələrə necə təsir edir?

İqtisadçı Xalid Kərimli Valyuta.az-a bildirir ki, müharibənin bizim kimi kiçik ölkələrə, xüsusilə yaxın coğrafiyada yerləşən dövlətlərə ən böyük mənfi təsirlərindən biri tranzit imkanlarının məhdudlaşmasıdır:

“Azərbaycan uzun müddət İran üzərindən tranzit marşrut kimi istifadə edib. Bu marşrut həm Naxçıvana, həm Türkiyəyə, həm də Çin və Yaxın Şərqdən gələn məhsulların ölkəyə çatdırılmasında mühüm rol oynayıb. Müharibə şəraitində bu marşrutlar üzrə daşımalar çətinləşir və nəqliyyat xərcləri artır. Alternativ marşrutlardan istifadə isə daha baha başa gəlir. Eyni zamanda enerji daşıyıcılarının qiymətinin artması sonradan inflyasiyaya səbəb olur. Bu isə ölkənin idxal xərclərinin yüksəlməsinə gətirib çıxarır”.

“Nəticədə, vətəndaşlar əvvəllər aldıqları məhsulları daha yüksək qiymətə almaq məcburiyyətində qalırlar. Daşınma və enerji xərclərinin artması real olaraq ciddi inflyasiya təzyiqi yaradır və bu, əhalinin alıcılıq qabiliyyətinə mənfi təsir göstərir. Bundan əlavə, yaxın coğrafiyada müharibənin davam etməsi iqtisadi aktivliyə də mənfi təsir edir. Müharibə ilə bağlı qeyri-müəyyənliyin regiona yayılması ehtimalı investorları və sahibkarları narahat edir. Bu səbəbdən onlar planlarını və layihələrini təxirə salırlar, bu da ümumi iqtisadi dinamikanın zəifləməsinə gətirib çıxarır”.- deyə iqtisadçı qeyd edir.

Tənzilə Ağabalayeva