Stiv Cobs və digər texnologiya milyarderləri uşaqlarını onları varlandıran məhsullardan uzaq saxlayır

Texnologiya sahəsində fəaliyyət göstərən bir sıra milyarder rəhbərlər öz sərvətlərini yaratdıqları rəqəmsal məhsullar hesabına qazansalar da, uşaqlarının həmin texnologiyalardan istifadəsini ciddi şəkildə məhdudlaşdırırlar.

2010-cu ildə “Apple” şirkətinin həmtəsisçisi Stiv Cobs “The New York Times” qəzetinə verdiyi müsahibədə bildirmişdi ki, onun uşaqları heç vaxt “iPad” istifadə etməyib. O qeyd etmişdi ki, ailəsində uşaqların texnologiyadan istifadəsi müəyyən qaydalarla məhdudlaşdırılır.

Valyuta.az xəbər verir ki, son illərdə sosial media və qısa formatlı videoların populyarlığının artması ilə “Silicon Valley” texnologiya rəhbərlərinin bu məsələyə yanaşması daha da diqqət çəkib. Bir çox texnologiya lideri uşaqlarının ekran qarşısında keçirdiyi vaxtı ciddi şəkildə məhdudlaşdırdıqlarını bildirir.

“YouTube” platformasının həmtəsisçisi Stiv Çen ötən il “Stanford Graduate School of Business”də çıxışı zamanı bildirib ki, uşaqların yalnız qısa videolar izləməsi arzuolunan deyil. Onun sözlərinə görə, qısa formatlı məzmun diqqət müddətinin azalmasına səbəb ola bilər və buna görə uşaqların daha uzun videolar izləməsi daha faydalı hesab olunur.

“Facebook”un ilk investorlarından biri olan milyarder Piter Til isə 2024-cü ildə keçirilən “Aspen Ideas Festival” tədbirində çıxışı zamanı iki azyaşlı övladına həftədə cəmi 1,5 saat ekran istifadəsinə icazə verdiyini bildirib. Bu açıqlama tədbirdə iştirak edənlər arasında təəccüb doğurub.

Digər texnologiya rəhbərləri də oxşar yanaşma sərgiləyirlər. “Microsoft”un həmtəsisçisi Bill Geyts övladlarına 14 yaşına qədər smartfon vermədiyini və ailə yeməkləri zamanı telefon istifadəsini qadağan etdiyini açıqlayıb. “Snap” şirkətinin baş direktoru Evan Şpiqel isə övladının ekran qarşısında keçirdiyi vaxtı həftədə 1,5 saatla məhdudlaşdırdığını bildirib.

2022-ci ildə “Twitter” platformasını satın alaraq adını “X” olaraq dəyişən İlon Mask isə sonradan uşaqlarının sosial mediadan istifadəsi üçün əvvəlcədən qaydalar müəyyən etməməyin bəlkə də səhv olduğunu qeyd edib.

“TikTok”un baş direktoru Şou Zi Çu da bu mövzuya münasibət bildirərək deyib ki, onun uşaqları platformadan istifadə etmək üçün hələ çox kiçikdir. O əlavə edib ki, əgər övladları ABŞ-da yaşasaydı və platformanın 13 yaşdan kiçik istifadəçilər üçün nəzərdə tutulmuş qoruyucu funksiyalarından yararlana bilsəydilər, tətbiqdən istifadə etmələrinə icazə verərdi. Bu rejimdə yoxlanılmış məzmun təqdim olunur, paylaşım etmək imkanı olmur və reklam göstərilmir.

Araşdırmalar da ekran vaxtının təsirləri ilə bağlı narahatlıqları təsdiqləyir. 2025-ci ildə təxminən 100 min insan üzərində aparılan bir araşdırma qısa formatlı videolardan istifadənin həm gənclərdə, həm də böyüklərdə idrak qabiliyyətinin zəifləməsi və psixi sağlamlıq göstəricilərinin pisləşməsi ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərib.

Son dövrlərdə sosial mediaya qarşı tənqidlər də güclənib. Avstraliya və Malayziya 16 yaşdan kiçik yeniyetmələrin sosial mediadan istifadəsini qadağan edən ilk ölkələr olub. Fransa, Danimarka və Böyük Britaniya da oxşar qanunvericilik təşəbbüslərini nəzərdən keçirir.

Bu arada “Meta” şirkətinin baş direktoru Mark Zukerberq yaxın günlərdə məhkəmədə ifadə verərək şirkətinin platformalarının uşaqları sosial mediaya aludə etmək məqsədilə yaradıldığı barədə iddialara qarşı çıxış edib.

Bununla belə, bəzi sosial media rəhbərləri platformalarının zərərli olması ilə bağlı iddiaları qəbul etmir. “Instagram” rəhbəri Adam Mosseri bildirib ki, sosial mediadan həddindən artıq istifadə “klinik asılılıq” kimi qiymətləndirilə bilməz. “Meta” şirkətinin hüquqşünasları isə məhkəmə prosesində gənc istifadəçilərin təhlükəsizliyini artırmaq üçün “Instagram”da tətbiq edilən müxtəlif məhdudiyyətləri və qoruyucu funksiyaları qeyd ediblər.

Tənzilə Ağabalayeva