100 ildir istismar olunur, amma hələ də ən böyük mədənlərdən biridir

Diqqət adətən qızıl və gümüşə yönəlsə də, texnologiyaların, xüsusilə də süni intellektin inkişafı və ümumilikdə iqtisadiyyat üçün son dərəcə vacib olan başqa bir metal da var. Söhbət uzun müddət yetərincə qiymətləndirilməyən misdən gedir.

Valyuta.az xəbər verir ki, "Ecoportal" nəşrinin yazdığına görə, elektrik şəbəkələri genişlənir, şəhərlər infrastrukturunu yeniləyir, təmiz enerji layihələri isə sürətlə yayılır. Lakin elektrik enerjisi təhlükəsiz və səmərəli şəkildə ötürülə bilməzsə, bütün bu proseslərin heç biri işlək ola bilməz.

Uzun müddət ərzində tələbat və təklif arasında tarazlıq mövcud idi. Mədənlər kifayət qədər xammal hasil edir, sənaye isə fəaliyyətini qabaqcadan planlaşdıra bilirdi və ciddi narahatlıq üçün əsas yox idi. Daha sonra yeni texnologiyalar sürətlə ortaya çıxıb. Əvvəllər hiss olunmayan gərginlik artıq açıq şəkildə özünü göstərməyə başlayıb.

Eyni zamanda faydalı qazıntıların çıxarılması daha da çətinləşib. Yeni layihələrin təsdiqlənməsi illər çəkir, filizin keyfiyyəti aşağı düşüb, investisiyaların tempi zəifləyib. Təklif azalmayıb, lakin tələbatla ayaqlaşacaq qədər sürətlə artmır.

Bu şəraitdə diqqətlər ABŞ-ın Yuta ştatında, Solt-Leyk-Siti yaxınlığında yerləşən nəhəng Kennecott mədəninə yönəlir. Bu obyekt Yer kürəsindəki ən böyük açıq mis mədənlərindən biridir. Artıq 100 ildən çoxdur fəaliyyət göstərən mədən indiyədək 19 milyon tondan artıq mis istehsal edib.

Mis getdikcə daha strateji əhəmiyyət daşıyır, çünki gələcək texnoloji inkişaf elektrik şəbəkələri olmadan mümkün deyil və bu şəbəkələrin əsas komponentlərindən biri məhz bu metaldır.

Paşa Məmmədli