Elektrikli avtomobillərin gizli xərcləri: Sürücüləri nələr gözləyir?

Bir neçə il əvvəl yolda elektrikli avtomobil görmək diqqət çəkən hadisə sayılırdı. Bu gün isə enerji doldurma kabeli ilə park edilmiş avtomobillər şəhər mənzərəsinin adi hissəsinə çevrilib. 

Valyuta.az xəbər verir ki, dövlət təşviqləri, artan yürüş məsafəsi və yanacağa qənaət vədi bu keçidi sürətləndirib. Lakin elektrikli avtomobil sahiblərinin bir hissəsi zaman keçdikcə bu texnologiyanın özünəməxsus xərc və çətinliklərinin də olduğunu görüb. Bu məqamları əvvəlcədən bilmək sonradan peşman olmaqdan daha faydalıdır.

Dəyər itkisi gözləniləndən daha sürətli ola bilər

Elektrikli avtomobillərdə texnologiya o qədər sürətlə inkişaf edir ki, yeni nəsil batareya sistemləri bazara çıxan kimi əvvəlki modellərin ikinci əl dəyəri kəskin şəkildə aşağı düşə bilir. Bu, yalnız bir markaya aid problem deyil, bütövlükdə sektor üzrə müşahidə olunan tendensiyadır.

Araşdırmalar göstərir ki, bəzi modellər ilkin dəyərinin 70 faizdən çoxunu itirə bilir. Ümumi orta göstərici isə təxminən 50 faizlik dəyər itkisinə işarə edir. Zəmanət müddəti başa çatmış avtomobillərdə batareyanın dəyişdirilməsi bəzən avtomobilin bazar dəyərinə yaxın məbləğ tələb edə bilir. Batareya sağlamlığının zamanla zəifləməsi də ikinci əl qiymətlərinə əlavə təzyiq göstərir.

Təkər xərcləri büdcəyə təsir edir

Elektrikli avtomobillər iri batareya blokları səbəbindən daxiliyanma mühərrikli analoqlarından daha ağır olur. Bu əlavə çəki elektrik mühərriklərinin təqdim etdiyi ani və güclü sürətlənmə ilə birləşdikdə təkərlərə düşən yük əhəmiyyətli dərəcədə artır.

Nəticədə elektrikli avtomobillərin təkərləri adi avtomobillərlə müqayisədə 20–30 faiz daha qısa müddətdə köhnələ bilər. İstehsalçılar bu yükə uyğun xüsusi təkərlər hazırlasalar da, erkən aşınma problemi hələ tam həll olunmayıb. Kəskin sürətlənmələrdən yayınmaq və təkər təzyiqini mütəmadi yoxlamaq xərcləri müəyyən qədər azaltmağa kömək edə bilər.

Enerji doldurma şəbəkəsi və proqram təminatı

Şəhər daxilində yaşayan və evdə enerji doldurma imkanı olan sürücülər üçün elektrikli avtomobil istifadəsi demək olar ki, ideal təcrübə hesab olunur. Lakin uzun səfərlərdə vəziyyət dəyişir.

Enerji doldurma məntəqələrinin sayı artsa da, onların etibarlılığı eyni templə inkişaf etmir. Nasaz qurğu ilə qarşılaşmaq, ödəniş sistemində problem yaşamaq və ya vəd edilən doldurma sürətinə çatmamaq planlaşdırılmış səfəri saatlarla uzada bilər. Buna görə də uzun marşrutlarda alternativ məntəqələri əvvəlcədən müəyyənləşdirmək və batareyanı tam boşaltmadan yola çıxmaq tövsiyə olunur.

Digər mühüm məsələ proqram təminatıdır. Elektrikli avtomobillər əslində təkərlər üzərində hərəkət edən mürəkkəb kompüter sistemləridir. Əyləc dəstəyindən enerji idarəetməsinə qədər bir çox vacib funksiya proqram təminatından asılıdır.

Son illərdə böyük avtomobil istehsalçıları belə proqram səhvləri, sükan sistemində problemlər və ya qəfil enerji itkisi səbəbindən minlərlə avtomobili geri çağırmalı olublar. Ənənəvi avtomobillərdə mexaniki nasazlıqlar adətən servis mərkəzlərində həll olunsa da, elektrikli avtomobillərdə problem çox vaxt istehsalçının təqdim edəcəyi proqram yeniləməsindən asılı qalır. Fəaliyyətini dayandıran bəzi startapların istifadəçilərini proqram dəstəyi olmadan qoyması bu riskin miqyasını göstərən nümunələrdəndir.

Qəzadan sonrakı təmir daha bahalıdır

Qəzadan sonrakı təmir xərcləri də elektrikli avtomobillərdə daha yüksək səviyyədə qalır. Xüsusi bilik və avadanlıq tələb edən təmir prosesləri səbəbindən xərclər orta hesabla adi avtomobillərlə müqayisədə 14 faiz daha çox ola bilər.

Batareya zədələndikdə isə məbləğ daha da artır. Bəzi hallarda sığorta şirkətləri kiçik qəzalar zamanı belə avtomobili iqtisadi cəhətdən tam yararsız hesab etməyi üstün tuturlar.

Gündəlik istifadə xərcləri yanacaqla işləyən avtomobillərlə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə aşağı qalsa da, zəmanət müddətindən sonrakı ciddi nasazlıqlar və qəza nəticəsində yaranan təmir xərcləri ümumi hesablamanı ciddi şəkildə dəyişə bilər.

Paşa Məmmədli