BAKU Azərbaycan
26.03°C
  • 1 ABŞ dolları
    1.7
  • 1 Avro
    1.8221
  • 1 Rusiya rublu
    0.0195
  • 1 Türkiyə lirəsi
    0.0517
  • 1 İngiltərə funt sterlinqi
    2.1525
49062

Bu yaxınlarda aparılan araşdırma göstərib ki, xərçənglə mübarizə düşünüldüyündən daha erkən başlayıb. Arxeoloqlar qədim misirlilərin 4000 ildən əvvəl bədxassəli şişləri cərrahi yolla çıxarmağa çalışdıqlarını aşkar ediblər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, müvafiq araşdırmanın nəticələri "Frontiers in Medicine” jurnalında dərc edilib.
 
Alimlər əvvəllər qədim Misir həkimlərinin xərçəngin müxtəlif növlərini dəqiq təsvir edə bildiyinə dair sübutlar tapmışdılar. Lakin xəstəliyin təbiətinin anlaşılması və effektiv müalicə üsullarının daha gec  sənədləşdirilməyə başlanılıb. Qədim misirlilərin xərçəngə necə yanaşdıqlarını daha yaxşı başa düşmək üçün İspaniya, Britaniya və Almaniyadan olan beynəlxalq alimlər qrupu Kembric Universitetində Dakvort kolleksiyasından iki kəllə sümüyünü tədqiq ediblər. 

Kəllə sümüyü və alt çənəsi 236 kimi tanınan ilk nümunə eramızdan əvvəl 2687-2345-ci illərdə yaşamış təxminən 30 yaşında bir kişiyə aiddir. İkinci kəllə sümüyü, nümunə E270, eramızdan əvvəl 663-343-cü illərdə yaşamış 50 yaşdan yuxarı bir qadına aiddir. Mikroskopik analizdən istifadə edərək, tədqiqatçılar hər iki kəllə sümüyündə geniş yayılmış xərçəng izlərini müəyyən ediblər. 236 kəllə sümüyünün vəziyyəti xüsusilə maraqlı olub, orada da metastaz verən xərçəngi göstərən çoxsaylı kiçik izlər olub. 

Tədqiqatçılar bu izlərin ətrafında aydın kəsiklər aşkar etdikdə təəccübləniblər. Bu, kəskin metal alətlərdən istifadə edərək şişi cərrahi yolla çıxarmaq cəhdlərini göstərə bilər. Əgər bu fərziyyə təsdiqlənərsə, bu, bəşər tarixində xərçəngin cərrahi müalicəsinin sənədləşdirilmiş ilk hadisəsi olacaq. 

"Mikroskop altında şişin üzərindəki kəsikləri görəndə biz əvvəlcə şübhə ilə yanaşdıq, baxmayaraq ki, onlar çox aydın idi. Tibb tarixində mühüm bir mərhələnin şahidi olduğumuzu başa düşülməsi bir müddət çəkdi", - İspaniyanın Santyaqo de Kompostela Universitetinin paleopatoloqu, tədqiqatın həmmüəllifi Edqard Kamaros bildirib.

Cərrahiyyə böyük şişlərin müalicəsinin əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalır, xüsusən də erkən aşkar edildikdə. Lakin 236 nümunəsinin kəllə sümüyünün ümumi vəziyyətini və kəsiklərin izlərini nəzərə alsaq, müalicənin uğursuz olduğunu güman etmək olar. Kəsiklərin ölümdən sonra edildiyi də mümkündür ki, bu da hələ də qədim Misir həkimlərinin bu ciddi xəstəliyi anlamaq cəhdlərindən xəbər verir.
 

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.
Mətndə səhv varsa, onu qeyd edib ctrl + enter düyməsini basaraq bizə göndərin.

Son xəbərlər

Ölkəmizə palma yağının idxalı artır - "Bir çox məhsullarda istifadə edilsə də, tərkibləri gizlədilir"

Azərbaycanda mal ətinin topdansatış qiyməti 5 manatdır –Rəsmi

Turizm sektorunun sağalmayan yarası - Yolkənarı kafe-restoranlarda xidmətin keyfiyyəti niyə aşağıdır?

Beş dollara alınan qədim Maya vazası Meksikaya qaytarıldı

Qəzalar zamanı 19 işıqfor sıradan çıxıb- Video

Azərbaycan əhalisinin yanacaq xərcləri 1 milyard 250 milyon manatı ötüb

Psixi sağlamlığa zərər vermədən məzuniyyətdən qayıtmağın yolu

Azərbaycanda kərə yağı istehsalı azalıb

İran Ermənistanda tikdiyi zavoda əlavə 7 milyon sərmayə qoyacaq

Zaminsiz kredit götürmək üçün nə qədər sığorta pulu ödəməli olacağıq?

Çaylarda suyun səviyyəsi artıb, Şinçaydan sel keçib

"Honda" 2025-ci ildə dünyanın ən çox satılan mopedinin istehsalını dayandıracaq

65 yaşlı müəllimdən imtahanda yüksək nəticə

Böyük Vətən müharibəsi iştirakçılarının övladlarına hansı vergi güzəşti verilir?

PSJ-nin Mbappeyə 100 milyon avro borcu var

Gəlirli məhsuldur - Fermerlər əkin sahələrini genişləndirir

Yumor anlayışı olan yeni çatbot təqdim edildi

Ukrayna Qərbin verdiyi krediti bu yolla bağlayacaq

Azərbaycanın içki ixracı azalıb, idxalı artıb

Nazir bu xanımı direktor TƏYİN ETDİ - FOTO

Nazir bu xanımı direktor TƏYİN ETDİ - FOTO

İnsanların və süni intellektin birgə mövcud olduğu sosial şəbəkə istifadəyə verildi

COP29-a gələnlərə görə milli parklarda yeni turist marşrutları yaradılıb

“Laçın”ın qarşısındakı qanunsuz parkinq yığışdırıldı

"Taksi qiymətləri bahalaşacaq, problem həll olunmayacaq" - "Kaspi"nin ARAŞDIRMASI

Əlilliyi olan şəxslərə nələr pulsuz veriləcək? Baş nazir qərar imzaladı

Ölkə ərazisində qeyri-sabit hava şəraiti nə vaxtadək davam edəcək? - RƏSMİ AÇIQLAMA

MİQ imtahanlarının vaxtı məlum oldu - RƏSMİ

Qabiliyyət imtahanının vaxtı dəyişib - Səbəb

IOTA təşkilatına üzvlükdən Azərbaycan nə əldə edəcək?

Bütün xəbərlər

Xəbərin mətnində orfoqrafik səhv var

Qeydinizi daxil edin